Beritan Canözer/JINHA

AMED - Diyarbakır'da engelli bireylerin en önemli iki sorununun ulaşım ve istihdam olduğuna dikkat çeken bedensel engelli Sidar Yüksel, "Engellilere çalışma hakkı tanınmasını, engelsiz çalışma alanları yaratılmasını istiyoruz. Unutmalılar ki engelliler de insandır ve diğerleri kadar onlarında doğru bir yaşam alanına ihtiyaçları vardır. Engelliler için engelsiz bir yaşam alanı yaratılsın" dedi.

Dünya genelinde 500 milyonu aşan engelli sayısı her geçen gün artarken Türkiye'de yaklaşık 9 milyon engelli bireyin yüzde 11'ini erkekler, yüzde 13'ü ise kadınlar oluşturuyor. Diyarbakır'da bu rakam ise, yaklaşık 120 bin kişi düzeyindedir. Engelliler, fiziksel, zihinsel, biyolojik, estetik ya da algısal olarak, görünüm bozukluğu nedeniyle yaşam içerisinde birçok engelle karşılaşıyorlar. Özellikle ulaşım ve istihdam sorunu yaşayan engelli bireyler, sokağa çıkamıyor, eve hapsediliyor. Bazı iyileştirmeler yapılmış olsa da bu durum engelliler için yeterli değil. Engellilerin genel yaşam sorunlarını ve çektikleri zorlukların halen devam ettiğini söyleyen bedensel engelli Sidar Yüksel, "Kentin tüm yaşam alanlarında engellilerin geçişine kolaylık sağlayacak rampalar yapılmasını, trafik ışıklarında sesli sinyalizasyon sistemi yaygınlaştırılmasını istiyoruz. Özellikle şuan yapılan yol çalışmalarında üst geçitler yapılıyor ve tekerlekli sandalye mağdurları göz ardı ediliyor. Bunun için gerekilen neyse onun yapılmasını istiyoruz" dedi.

Ulaşım en büyük sorun!

Genel sorunlarından birinin ulaşım olduğunu söyleyen Sidar, ulaşım araçlarına ve kaldırımların genel yapısına yönelik yapılan çalışmaların yetersiz olduğunu dile getirdi. Sidar, ulaşıma dair çalışmalarda yaşadıkları zorluklara işaret ederek,  "Belediyemizin çıkardığı bazı rampalı otobüsler var, fakat onlar manüel olduğu için şoför yerinden kalkıp o rampaları açmak zorunda kalıyor. O rampaları açmak onun görevi değil ve şoför bunu yapmaya üşendiği içinde bizi araca almadan önümüzden geçiyor. Onlar da bir yandan haklılar tabi, teknoloji bu kadar ilerlemişken o rampaların otomatik açılıp kapanması gerekirdi. En büyük sorunumuz ulaşım ve biz şehir içi ulaşımı kullanamıyoruz. Ayrıca otobüs içinde bize ayrılan yerler halkın duyarsızlığından ve bilinçsizliğinden dolayı gasp ediliyor. Otobüsün içi tıklım tıklım oluyor ve tekerlekli sandalyeli biri yanında bir refakatçiyle o araca binemiyor. Bize ayrılan yerler diğer insanlar tarafından işgal edilmiş oluyor. Bizim kaldırımlarla ilgili de problemimiz var. Kaldırımlara yapılan rampalar ya çok dik oluyor ya da bir basamaktan sonra rampa başlıyor. Genellikle de araç sahipleri araçlarını rampaların önünü kapatacak şekilde park ediyorlar ve biz bu rampaları kullanamıyoruz. Kaldırımlarda rampasız yer bırakılmamasını, engel olmadan kent yaşamında yüzeylerde mermer vb. kaygan zeminli uygulamaları kaldırılmalıdır" ifadelerini kullandı.

'Hayatın içinde olmayan birçok arkadaşımız var'

Sidar, yaşadıkları zorluklardan bir diğerinin de geçim sıkıntısı olduğunu belirterek, işsizlik konusunda kendilerine destek olunması gerektiğine işaret etti. Sidar, ekonomik yaşam içerisinde yer almaları halinde başka sorunlar ile karşı karşıya kaldıklarını dile getirerek, "Şirket sahipleri bazı arkadaşlarımıza 'çalışıyor olarak gösterelim fakat işe gelmeyin' diyorlar. İş yerinde var olarak gözüküp de hayatın içinde olmayan bir sürü arkadaşımız var. Eğitim eşitsizliğinden kaynaklı birçok arkadaşımız hakkını savunamıyor ve ne denirse onu yapıyor. İşsizlik, ulaşım ve halkın bakış açısı gibi sorunlar halledilirse diğer sorunlarımız kendiliğinden çözülür. Arkadaşlarımıza iş imkanı sağlamalarını istiyoruz. Arkadaşlara büfe hakkı tanınması için birkaç kez belediye ile görüştüm fakat buna yanaşmıyorlar ve bu doğru bir yaklaşım değil. Engelli arkadaşlarında çalışma hakkı var. Devletin memur alımında engelli sayısını artırması ve tedavi olabilecek arkadaşların tedavisine yardımcı olması gerekiyor. Engellilere çalışma hakkı tanınmasını, engelsiz çalışma alanları yaratılmasını istiyoruz. Unutmalılar ki engelliler de insandır ve diğerleri kadar onlarında doğru bir yaşam alanına ihtiyaçları vardır. Engelliler için engelsiz bir yaşam alanı yaratılsın" şeklinde konuştu.

'Şehir yapılanmasında engelli arkadaşların durumu göz önüne alınmıyor'

Kayapınar Belediyesi Engellilerle Dayanışma Merkezi ve Demokratik Toplum Kongresi'nde engelli çalışmalarını yürüten Muhsin Badiki, engellilerin birçok sıkıntısı olduğunu ifade ederek, "Engellilerin dışarı çıkma özgürlükleri yok, çünkü ulaşım sorunları var ve birilerine bağlı yaşamak zorundalar. Engelli arkadaşların çoğunun maddi sıkıntıları var ve bu durumda aileleri onları okutmakta zorluk çekiyor. Topluma kazandıramıyorlar ve ekonomik özgürlüklerini de kaybediyorlar. Görme engelliler için kaldırımlarda takip taşları yok, yapılmış olan takip taşlarının çoğunu da kırıyorlar, işgal ediyorlar ve onların yaşamını zorlaştırıyorlar. Şehir yapılanmasında engelli arkadaşların durumu göz önüne alınmıyor ve onların olmadığı bir yol, okul, ev yapılanması oluşturuyorlar. Engelli arkadaşların yaşamını kolaylaştırmak için bir şeyler yapılmalıdır. Biz sosyal yaşamdan uzaklaşmış, eve hapsedilmiş engelli bir arkadaş görmek istemiyoruz. Onların da herkes gibi sokağa çıkma hakkı vardır. Birçok halk otobüsü şoförü engelli arkadaşlar ücretsiz biniyor diye engelli arkadaşları araçlara almadıkları oluyor. Aldıkları arkadaşlara da tepki gösteriyorlar. Şehrimizi engelsiz bir yere dönüştürmeyi planlıyoruz ve bunun için yapılması gerekenleri yapıyoruz, yapmaya devam edeceğiz" diye belirtti.

(bc-sh/dc/mg)