Beritan Elyakut/JINHA

AMED - MEGAM-DER, emek sömürüsünün önüne geçmek ve komünal üretimi geliştirmek için MEGAM-DER bünyesinde çalışma yürüten gençler kooperatif kurarak, tekstil atölyesi ve kırtasiye dükkânı açtı. Özellikle genç kadınların eşitlik temelinde istihdam edildiği, patron-işçi ilişkisi yerine ortak üretimin esas alındığı kooperatif, Diyarbakır'ın başta Suriçi olmak üzere birçok mahallesinde şube açarak, kadın ve gençlere istihdam alanı yaratmayı hedefliyor.

Gençlere yönelik, kültür sanat, spor ve meslek kursu ile komün yaşam örgütlenmesi gibi çalışmalarla dikkat çeken Diyarbakır'da Mezopotamya Gençlik Araştırma Merkezi (MEGAM-DER), kooperatif kurarak kırtasiye ve tekstil atölyesi açtı. Gençlere yönelik çalışma alanları yaratmak için açılan atölyelerde bir çok kişi istihdam edilirken, özellikle genç kadınlara eşitlik temelinde yeni çalışma alanları sunuluyor. Ekonomik alanın sömürü alanı olmasının önüne geçmek gerekliliğinden hareketle kooperatifler kurarak, gençlere ortak gelecek için ortak çalışma alanları yaratmayı hedeflediklerini kaydeden MEGAM-DER çalışanı Cemal Alkancı, yıllardır komünal ekonomi üzerine tartışmalar yürütüldüğünü bunun artık pratikleşmesi gerektiğini söyledi.

'Yozlaşmaya karşı çalışma'

Kooperatifleşmenin ilk ayağında tekstil ve kırtasiye açtıklarını anlatan Cemal, gençlerin en çok tekstil alanlarında sömürüldüğünü, kültüründen düşüncesinden koparıldığını belirterek, buna karşı alternatif bir oluşum için tekstili ele aldıklarını söyledi. Cemal, "Bizlerde Amed'e örnek olması amacıyla kültürlerini tanıyan, hareketi tanıyan, harekete bu süreçte dâhil olmak isteyen emekçi arkadaşlarla bir çalışma yürüttük. Kendini tanıyabilen yoz yaşamı sürdürmeden örgütlenebilecek bir alan yaratmaya çalışıyoruz. Sömürülmeyen emeklerin gasp edilmeyeceği bir çalışma yürüttük" dedi. 

'En çok kadınlar çalışıyor'

Başlangıçta bir çok kişinin böylesi bir projenin hayata geçirileceğine dair umutlarının olmadığını ancak pratikleştikten sonra sahiplenildiğini kaydeden Cemal, "Kadın arkadaşlar normalde 07.00-21.00 saatleri arasında çalışıyorlar. Biz başladıktan sonra birçok arkadaş şu an kooperatife gelip çalışmak istiyor. Babası tarafından tacize uğrayan bir kadın gelip ortamı gördü ve çalışmalara katıldı. Aynı şekilde fuhuşa zorlanmış 2 kadın var. Önümüzdeki günlerde o iki arkadaşta gelip kooperatifte rahat bir şekilde çalışacaklar. Arkadaşlar usta-patron ilişkisi olmadan, gönüllü bir şekilde çalışma yürütüyorlar" şeklinde belirtti. İki atölyede de en fazla kadınların çalıştığını kaydeden Cemal, "Kadın arkadaşlar ezilen ve emeğinin karşılığını alamayan arkadaşlardı. Biz bu kooperatifle bir örnek olacağız. Amed'de yüzlerce tekstil var ama tüm çalışanlar sömürülüyor ve en az maaş alan 12-13 saat çalıştırılıyor. Bu kooperatif diğer tekstillere örnek olacak ve örgütlenme boyutunda ön ayak olacak" şeklinde belirtti.

'Patron-işçi yok'

Suriçi semtinde de bir şube açmayı planladıklarını aktaran Cemal, "Sur içinde evli olan kadınlara yönelik çalışma saatlerimiz 10.00 - 17.00 şeklinde olacak. Bunun yanı sıra kooperatif içerisinde çocuklarını bırakabilecekleri bir kreş olacak. Hem çocuklarına bakabilecek, hem de evin ekonomisini sağlayabilecekleri bir projemiz var" dedi. Kooperatifleşmenin alternatif ekonominin en önemli ayağı olduğunu belirten Cemal, "Bugün batıya göç etmek zorunda kalan ve orada çalışmak zorunda kalan birçok arkadaş var. Burada üretim yok sadece tüketim var. Üretime geçip o arkadaşların dönüp Kürdistan'da çalışmalarını amaçlıyoruz. Bu işletmelerde patron-işçi yok herkes emek veriyor ve emeğinin karşılığını alıyor" dedi.

'Amed pilot olacak'

Kooperatif çalışmalarının 1999 yılından beri başlaması gereken bir çalışma olduğunu ancak daha çok teknik ve ideolojik alanda kaldığını pratiğe geçilmediğini dile getiren Cemal, "Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın önermiş olduğu 8 boyutunun en önemli ayağı ekonomi ayağıdır. Çünkü bu dönemde Kürdistan içinde de bizler üretim anlamında her zaman dışarıya bağlı kaldık. Üretim boyutunu bir türlü gerçekleştiremedik kooperatif çalışmalarımız bu temelde başlamıştır" diye belirtti. Kooperatifleşmenin sadece üretim ve tüketimi kapsamadığına dikkat çeken Cemal, "Kooperatifin bir ruhu vardır. Komünal ortak yaşam ve toplumsal değerleri oluşturmak için kooperatif çalışmalarına başladık. Kooperatifin ana amacı ortak yaşamı ortak ruhu insanların bireysel düşüncelerinden daha çok kurumsak düşünceyi endeks almaktır. Bu çalışmalar temelinde Amed pilottur. Demokratik özerklikte en eksik olduğumuz boyut ekonomidir. Diğer boyutları da bir anlamda güçlendiren bir boyuttur" sözlerini ifade etti.

'İktidar olgusunu yıkacağız'

Sadece gençliğin değil, tüm alanların kooperatifleşmelerini oluşturması gerektiğini kaydeden Cemal, "Bütün alanların kooperatif üzerine bir yoğunlaşması olması gerekiyor. Bunun dışında genel anlamda Kooperatif çalışması bütün kesime hitap eden bir çalışmadır. Ama kadın arkadaşlar için özgün bir durum vardır. Çünkü kadın arkadaşlar her kesim tarafından ezilen kesimdir. Bugün tekstil alanında çalışan erkek arkadaşlar tarafından ezilen bir kesimdir. Erkeklerdeki iktidar olgusunu açıkçası bu çalışmayla yıkmayı düşünüyoruz" dedi.

(sg/fk/mg)