Bacı Anuk / JINHA

WAN -  Yaşam Kadın Çevre Kültür ve İşletme Kooperatifi (YAKA-KOOP), çocuk yaşta zorla evliliklere karşı bir dizi çalışma yürüttü. Çocuk yaşta zorla evliliklere karşı yürüttükleri çalışmanın sadece kız çocuklarını kapsamadığını, zorla evlendirilen erkek çocuklara yönelikte çalışma yürüttüklerini belirten kooperatif çalışanı Gülmay Gümüşhan, başta aileler olmak üzere toplumun tüm kesimini çocuk yaşta zorla evliliklere karşı mücadele etmeye ve duyarlı olmaya çağırdı.

Dünyanın birçok ülkesinde çocuk yaşta zorla evlilikler ve kadına yönelik şiddet sürerken, Türkiye ve bölgede de çocuk yaşta zorla evlilikler yasaların denetimsizliği nedeniyle yaşanmaya devam ediyor. Yaşam Kadın Çevre Kültür ve İşletme Kooperatifi (YAKA-KOOP), Van'da çocuk yaşta zorla evliliklere karşı mücadelesini çeşitli çalışmalarla sürdürüyor. Çocuk yaşta zorla evliliklere karşı çalışmalarını anlatan YAKA Kadın Kooperatifi çalışanı Gülmay Gümüşhan, çalışmalarının sadece kız çocuklarına yönelik olmadığını erkek çocukları da kapsadığını belirterek, “Erkek egemen sistemde erkek çocuklara yaklaşım farklıdır. Örneğin ailede erkek çocuklara yönelik üstün olma, sorumluluk sahibi olma, ekonomik gelir getirme gibi zorunluluklar yükleniyor. Eril algı erkeklere çocuk yaşta aşılanıyor. Bizler de çalışmalarımızı bu kapsamda yürüttük” dedi.

'Erkek çocuklar da mağdur'

Köylerde daha fazla çocukların istismara uğradığının altını çizen Gülmay, çalışmalarının çoğunu köylerde gerçekleştirdiğini söyledi. Erçek Çok Programlı Lisesi'nden öğretmenlerin başvurusu üzerine okullarda da cins bilinci semineri verdiklerini ifade eden Gülmay, "Öğretmenler, çocukların okuldan alınarak evlendirildiğini bize bildirdi. Bunun üzerine seminer kapsamında Erçek Köyü muhtarı başta olmak üzere çevre köylerden 16 muhtarı da çağırarak seminer verdik. Seminere 150 öğrenci ve veliler katıldı. Hatta çocuklar pankart hazırlayıp gelmişti. Köyde düzenlediğimiz seminer verimli geçmişti" diye konuştu. Seminerin ardından çocuklar "gelin ailemizle de görüşün" demeleri üzerine köy çalışması başlattıklarını söyleyen Gülmay, sadece kız çocuklarının değil, erkek çocukların da mağdur olduklarının sonucuna vardıklarını kaydetti.  Gülmay, erkek çocukların aile ve çevre tarafından aşılanan cinsiyetçi yetiştirme tarzından dolayı mağdur olduğunu ifade etti.

‘Köy halkına cinsiyet hakları anlatıldı’

Gülmay, kadına yönelik şiddete karşı ve cinsiyet haklarına ilişkin dört köyde yaptıkları çalışmaların ardından üç çocuğun yeniden okula başladığını ifade ederek, kurum ilişkileri aracılığıyla bu öğrencilere burs vermeye başladıklarını dile getirdi. 2013'te yaşanan çocuk yaşta zorla evlendirmelere ilişkin Erçek Çok Programlı Lisesi'nde kampanya başlattıklarını söyleyen Gülmay, "Kampanya çerçevesinde çocuk hakları gününde resim yarışması düzenledik.  Bu resim yarışmasında 9 köye altın ödülü verdik" dedi. Çocukların yaptıkları resimlerin birer hafta billboardlarda sergilediklerini kaydeden Gülmay, sonrasında ise bu resimleri takvim haline getirerek, ilgili kurumlara ve kuaförlere dağıttıklarını kaydetti. Çocuk yaşta zorla evliliklere ilişkin kuaförlerle de görüşmeler yaptıklarını dile getiren Gülmay, “Evlendirilenler öncelikle kuaförlere getirirler. Bizde bunun üzerine kuaförlerle görüşmeler yaptık ve durumun gerçekten çok vahim olduğunu gördük. 14 ve 15 yaşındaki kız çocuklarının kuaföre getirildiklerini söyleyince bu konuda biraz da onları bilgilendirmek amacıyla dağıttık. Takvimleri gelinlik satanlara, imamlara, muhtarlara ve okullara dağıtıyoruz" şeklinde konuştu.

‘Herkes duyarlı olmalı’

Gerçekleştirdikleri resim yarışmasından güzel dönüşler olduğunu ve öğretmenlerin dahi ilk defa şiddeti araştırdıklarını kendileriyle paylaştığını söyleyen Gülmay, "Çocuk yaşta evliliklerle ilgili öğrenciler, 'benim annem de erken yaşta evlenmişti' diyordu. Aileler kız çocuklarına sahip çıkmalı ve herkes üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmeli. Herkesi bu konuda duyarlı olmaya davet ediyorum" dedi.

(zd/mg)