Vildan Atmaca / JINHA

WAN - İran'ın molla rejimi ile tanışmasıyla şeriatın önce kadınlara yönelmesi gibi, Afganistan'da da radikal İslamcı hareketin darbesi ile birlikte şeriat önce kadını yaşamdan kopardı. Kadının aktif olarak sosyal hayatta var olan yerini kaybetmesi, kadın mücadelesinin de başlangıcı oldu. Afgan mücadeleci kadınların önderi Meena Martyred, kadınların köleleştirilme ve eve kapatılma politikaları karşısında ilk radikal adımı atarak Afgan Devrimci Kadın Birliği'ni (RAWA) kurdu. Afgan devletinin korktuğu kadın Meena'nın direnişi suikastçıların hedefi oldu ve Meena, 4 Şubat 1987 yılında karanlık güçler tarafından katledildi.

Kaderi İran ile benzeşen bir ülkedir Afganistan. 1950-1960'lı yıllarda şeriat yasaları ile yönetilen Afganistan, İran'da molla rejimi gibi kadınların tüm haklarını elinden alarak adeta yaşarken öldürmeyi amaçladı. Radikal İslamcı hareketlerin kök saldığı ülkelerden biri olan Afganistan'da dinci erkek egemen zihniyetin kadın üzerinden sürdürdüğü köleleştirme anlayışına bir isyan olarak mücadelesini açığa çıkardı Meena Martyred. Afganistan'da bir yandan Radikal İslamcı grupların baskısı diğer yandan 1970'lerin sonlarında Sovyetler Birliği işgali altından kadın onuru için direnen Afgan Devrimci Kadın Birliği'nin (RAWA) kurucusu Meena Martyred 27 Şubat 1956 yılında Afganistan'ın Kabil kentinde doğdu. Meena, okuduğu okullarda birincilik derecesi alıp son olarak 1976 yılında Kabil Üniversitesi'nde eğitimine devam etse de başarısına rağmen okulunu bırakıp, kendisini kadın hakları savunuculuğuna adadı. Üniversite dönemlerinde üniversite kapısından giren kadınların, Burhaneddin Rabbani yandaşlarının hedefi haline gelerek katledilme tehlikesi olsa da, Meena her şeyi göze alarak direndi ve kadın özgürlük mücadelesinden vazgeçmedi.

Kadının köle olmasını kabul etmedi

Meena, Afganistan'da kendini kadınların eğitimine adayarak, kadınlara reva görülen tepeden tırnağa tesettür, çok eşlilik, çocuk yaşta evlilik ve kadının köle olmasını kabul etmedi. Kadın özgürlük mücadelesine olan inancı ile Meena, Afganistan'da kadınların tercih haklarının olmadığı inancına karşı mücadelesini sürdürerek, kadınların tercih hakkının var olduğunu göstermeye çalıştı. Örgütlü duruşu ve direniş ruhu ile Afgan kadınlarını etkileyen Meena'nın 12 yıllık mücadelesi ülkesinin dışındaki kadınlara da yol gösterdi. Afganistan'ın susturulmuş kadınlarına bir ses olmak isteyen Meena, kadın mücadelesini yükseltmek ve örgütlemek amacıyla 1977'de Afgan Devrimci Kadın Birliği'ni (RAWA) kurdu. Afganistan'ın en eski ve politik kadın örgütü olan RAWA, pek çok şehirde kadınların eğitimi ve örgütlülüğü için çalışmalar yürüttü.

Meena'nın açtığı okullar Taliban tarafından kapatıldı

Meena, 1979 yılında hem Rus güçlerinin işgalci yönetimine, hem de Radikal İslamcılara karşı başlattığı mücadelesinde kamuoyunu harekete geçirmek için okullar, kolejler açtı. Kabil Üniversitesi'nde sayısız eylem ve toplantılar düzenledi. Afganistan'ın çökmüş eğitim sistemine karşı Pakistan'dan gelen mülteci kadınlara hastane ve el sanatları ile ekonomilerini sağlamaları için el sanatları merkezleri kuran Meena, çocuklar için de okullar kurup eğitim görmelerini sağladı. Meena'nın açtığı okullar 1996 yılında Taliban rejimin başına gelmesi ile kapatıldı.

Kadının Sesi Dergisi'ni çıkardı

Meena, direnişlerini ve kadın mücadelesi çalışmalarını Afganistan'ın geniş kitlelerine ulaştırmak için, 1981 yılında Payam-e-Zan (Kadının Mesajı/Kadının Sesi) isimli dergiyi çıkardı. "Kadının Sesi" dergisinde kadın özgürlüğünden ve şeriatçıların kadınlara dünyayı dar ettiren, yok sayan zihniyetine karşı yazılar yer alırken, "Kadının Sesi", şeriatın kadının yapısını, doğasını, varlığını suç sayan zihniyetine karşı bir silah oldu.

Mücadelesini sınırların ötesine taşıdı

Sadece Afganistan'da değil, dünyanın diğer ülkelerinde de adını duyuran ve diğer kadınlara da ilham kaynağı olan Meena, 1981 yılının sonlarında Fransız Hükümeti tarafından Fransız Sol Partisi'nin düzenlediği Fransız Sosyalist Kongresi'nde Afgan Direniş Hareketi temsilcisi olarak katılır. Kongrede kadın mücadelesi ve direniş hareketinin ortaya çıkış nedenlerini ve ülkede yaratılan korku rejimini anlatan Meena, Rusya'nın bölge üzerindeki yanlış politikalarını ve neden olduğu kaosa tepki gösterip Rusya temsilcilerine yüklendi. Kongreye katılan Sovyet heyeti Meena'nın konuşmasını, zafer işaretleri ile salonu terk ederek protesto etti. Meena, Fransa'nın dışında birçok Avrupa ülkesinin önde gelen isimleri ile bir araya geldi.

Direnişi kadınların mücadelesine ışık tuttu

Meena'nın 12 yıl boyunca sürdürdüğü mücadelesi hem işgalcileri, hem de radikal İslamcıları rahatsız ediyordu. Meena'nın ve kadınların gücünden, yapabileceklerinden korkan Devlet İstihbarat Teşkilatı (KHAD), ajanları ile Meena'ya suikast düzenleyerek katletti. Meena'nın yaşamını yitirdiği ana kadar sürdürdüğü direnişi, şimdi hem Afgan kadınların, hem de kendi ülkelerinde erkek zihniyetine karşı direnen kadınların mücadelesine ışık tutuyor.

(gk/mg)