JINHA

ANKARA - Hukukçular tarafından yapılan araştırmalara göre; bir yıl içinde kadına yönelik işlenen suçlarda mahkemeler yüzde 45 oranında erkeklere çeşitli gerekçelerle 'iyi hal' ve 'haksız tahrik' indirimi uyguladı. Türkiye'de söz konusu kadın olunca yargı erkeği koruyor. Uluslararası sözleşmeler ise kadınlara karşı işlenen cinsel suçların tekrarlanmaması için sözleşmenin taraflarını yasal ve diğer tedbirleri almaya zorunlu kılıyor.

Kadın cinayetleri ve kadına yönelik suçlarda dünyada ön sıralarda yer alan Türkiye'de uluslararası sözleşmelerin bağlayıcılığına rağmen, caydırıcı cezalar verilmiyor. Kadına ve çocuklara yönelik suçlara ilişkin görülen davalarda sıklıkla 'iyi hal' ve 'haksız tahrik' uygulamalarıyla, zanlılar almaları gereken cezaların çok altında cezalar alıyor ya da cezasız kılınıyor. Kadın örgütleri, kadınlara yönelik taciz vakalarının yalnızca psikolojik bir problem olmadığını bunun yanı sıra politik bir durum olduğunu her fırsatta yeniliyor. Kadın cinayetleri ve cinsel suç failleri erk olan yargı tarafından korunuyor. Davalarda yasal süreç üst sınırdan 15 yıl ile başlıyor. Fakat yargılama sonucunda failler sembolik cezalar alarak çok kısa zaman sonra tutuklu yargılama sürelerini tamamlıyor.

İndirim örnekleri çok

Siirt'te 6 yaşında bir çocuğa tecavüz ettiği gerekçesiyle 18 yıl ile yargılanan bir zanlı iyi hal indirimi alarak 15 yıl ceza aldı. Diyarbakır'da 14 yaşında bir kız çocuğuna tecavüz ettiği iddiası ile 29 yıl hapis istemi ile yargılanan zanlı 18 yıl ceza aldı, duruşmadaki iyi hali gerekçe gösterilerek cezası 15 yıla düşürüldü. Geçtiğimiz günlerde savcı, 15 yaşında bir öğrenciye tecavüz ettiği iddia edilen zanlının, 'çocuğun nitelikli cinsel istismarı' suçunu işlediğini belirterek, 24 yıl hapis istemi ile yargılanmasını istedi fakat davayı gören hakim, zanlının daha öncesi sabıkası olmadığından, davadaki iyi halini de göz önünde bulundurarak 2 yıl 6 ay ile yargıladı.

Sözleşmeler tedbiri zorunlu kılıyor

Uzayıp giden ceza indirimleri kadına yönelik suçlardaki artışı körüklerken, geçtiğimiz Haziran ayında 234 kadın örgütü, torba yasa usulü ile cinsel suçlara ilişkin yapılması öngörülen değişikliğe, cinsel şiddet davalarında ceza indiriminin önünü açarak, cinsel şiddet suçlarına teşvik edeceği gerekçesiyle tepki göstermişti. Türk Ceza Yasası ve Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi (CEDAW) gibi Türkiye'nin imzaladığı uluslararası sözleşmelerde kadınlara yönelik cinsel taciz ve şiddet bir suç. Geçen yaz imzalanan, İstanbul Sözleşmesi de kadınlara karşı işlenen cinsel suçların tekrarlanmaması için sözleşmenin taraflarını yasal ve diğer tedbirleri almaya zorunlu kılıyor. Buradaki diğer tedbirler, cinsel suç faillerinin tedavi sürecini kapıyor.

Kadın söz konusu olunca...

Uçan Süpürge'den Elif Kübra Dadalı, uluslararası sözleşmelerin yasa hükmünde olduğunu ve tarafları bağladığını belirtiyor. Elif, şu hatırlatmaları yapıyor: "Sözleşmelere taraf olan ülkeler sözleşmelerin sorumluluklarını yerine getirmekle sorumlu.  CEDAW, İstanbul Sözleşmesi gibi toplumsal cinsiyet ve kadının insan hakları odağında yaptırımları olan sözleşmeler, devletler tarafından imzalandığında sözleşmelerin amacına uygun eylem planları ile sözleşmelerin koşullarını yerine getirilmesi isteniyor. Fakat Türkiye yargısında söz konusu kadının insan hakları olduğunda, kadına yönelik şiddetin önlenmesi adına hiçbir çalışma yapılmadığı gibi, sözleşmeler pratikte karşılık bulmuyor. Cinsel şiddet suçlarının tahrik indirimi, iyi hal indirimi gibi cezayı azaltan uygulamalar ile bu şiddetin önünü açtığı kaçınılmazdır. Hatta bu uygulamalar suça direkt olarak teşvik eder nitelikte."

Erkekler yüzde 45 indirim aldı

Son bir yıl içinde görülen davalara ilişkin hukukçuların yaptığı araştırmalardan örnekler veren Elif, "Geçtiğimiz yıl görülen davaların yüzde 45'inde sanıklara tahrik ve iyi hal indirimi yapılmıştı. Emsal kararlardan ortaya çıkan sonuç ise, bu yolla suçun önlenmesi ve mağdurun korunmasının mümkün olmadığı yönünde. Aksine şiddet mağdurlarının şiddeti davet ettiğine dair söylemler her geçen gün artarak devam ediyor, 'iyi hal', 'rıza gösterme' ve 'tahrik' gibi yargılama unsurları hemen her davanın sonucunda kendini gösteriyor. Örneğin İngiltere cinsel şiddet davalarında rıza üzerinden üretilen politikanın yönünü değiştirmek üzere bir sistem geliştirmeye çalışıyor. Cinsel şiddet sırasında rıza gösterdiği iddia edilen mağdurun rızasını kanıtlamak, mağdurun değil de suçlunun sorumluluğuna geçiyor. Bu uygulamanın pratikte işlerlik kazanabilmesi için ise savcı ve polislere yönelik bir rehber çalışması da sürüyor" dedi.

(fk/mg)