JINHA

HABER MERKEZİ - Kadın hakları örgütlerinin dışlandığı ve devletlerin hükümet bakanları ve uluslararası sermaye tarafından yönlendirildiği eleştirilerine konu olan BM Pekin Deklarasyonu Eylem Platformu (Pekin +5) 20. yıl değerlendirme toplantısının meşruiyeti sorgulanıyor. Toplantıda açıklanan "Siyasette Kadın 2015" haritasına göre; dünyada sadece 30 ülkede bakanların en az yüzde 30 kadından ibaret. Ekonomik, siyasal ve sosyal alanda cinsiyet eşitliğinde gerileme olduğu verilerle ortaya çıkarken, hükümetler yasa çıkarıyor ama bu yasalar dünyanın hiçbir ülkesinde kadın lehine uygulanmıyor.

9 Mart'ta New York'ta başlayan BM Pekin Deklarasyonu Eylem Platformu (Pekin +5) 20. yıl değerlendirme toplantısı devam ediyor. Hükümetler ve kadın örgütlerinden gelen 9 bin kişinin katıldığı toplantıda yoğun tartışmalar yaşanıyor. Kadın hakları örgütlerinin dışlandığı ve devletlerin hükümet bakanları ve uluslararası sermaye tarafından yönlendirildiği eleştirilerine konu olan toplantının meşruiyeti sorgulanmaya başladı. Toplantının ortak teması ise cinsiyet eşitliği konusunda ilerleme sağlanamaması ve bazı ülkelerin 20 yılın gerisinde olması. 9 Mart'ta yapılan oturumda, hükümetlerin bakanları 2030'dan önce cinsiyet eşitliği sağlamaya söz veren bir siyasi deklarasyon yayınlamıştı.

Deklarasyon zayıf bulundu

Kadın örgütleri bu deklarasyonu zayıf bulmuştu. Dünya genelinde faaliyet yürüten bini aşkın kadın örgütü yaptığı ortak açıklama ile "Deklarasyonu antidemokratik, zayıf ve anlamsız" buldu. Rusya, Endonezya, Vatikan ve bazı Afrika ülkeleri başta olmak üzere muhafazakar hükümetler tarafından kadın örgütleri ve kadın insan haklarına referanslar sistematik bir şekilde dışlandı. Kadın örgütlerinin "20 yıl önce imzalanan Pekin Deklarasyonu'nda daha geri" diye eleştirdiği deklarasyon itirazlara rağmen hızlıca imzalandı.

Yasalar değişti ama...

Muhafazakar hükümetlerin iktidarda olduğu ülkelerin baskısı sonucu toplantıda kadın hareketinin temel gündemleri olan cinsel haklar, kürtaj hakkı ve cinsel kimlik gibi konular ele alınmadı. Ayrıca toplantı boyunca sivil toplum kuruluşları tartışmalardan dışlandı. Toplantıda bir konuşma yapan BM Genel Sekreteri Ban Ki Mun, Pekin+5'den sonra onlarca ülke kadına karşı şiddeti hedefleyen yasa çıkartıldı ancak kadına yönelik şiddete tablosu dünyada değişmedi.

Phumzile: birçok yerde gerileme var

Toplantıda söz alan UN Women yöneticisi Phumzile Mlambo-Ngcuka, Pekin+20'nin önerdiği değişikliklerin bir çok ülkede yasalara girmesine rağmen uygulanmadığını söyledi. Phumzile, "Yapılmayan şey zihniyette erkek üstünlüğü ve kadınları aşağılayan kültürü değiştirmek" dedi. Phumzile'ye göre; özellikle engelli kadınlar, yerli kadınlar ve cinsel kimliğinden dolayı dışlanan kadınlar aşırı derecede eşitsiz şartlarla karşı karşıya kalıyor. Phumzile, Pekin'in ana eylem alanlarının, kadının siyasi alanında temsili, ekonomik katılımında eşitlik ve kadına karşı şiddet olduğunu ancak bu konularda gerileme yaşandığını söyledi.

Lydia: BM'de bile kadın örgütlerinin suçlu ilan edilmesi utanç verici

Kadın hakları aktivist ve Kalkınmada Kadın Hakları Derneği (AWID) yöneticisi Lydia Alpizar'da açılışta , 20 yıl boyunca aralıksız çalışan kadınları, özellikle kadın hakları savunduğu için öldürülen ve kayıp olan kadınları anarak konuşmasına başladı. "Siyasi isteklilik ve ekonomik desteğin büyük eksiklik, sıradan cinsiyetçilik ve artan dinsel muhafazakârlık hükümetlerin sözleşmelerinin zayıf olmasına neden oldu. Bunun için hükümetlerin Pekin'de verdiği söz yerine getirilmedi" diyen Lydia, siyasi deklarasyonun zayıf olmasının nedenlerinin, ülkelerin kadın örgütlerini dışlanması ve kadın hakları konusunda çalışma yürütenleri suçlu yaratmasının bir sonucu olduğunu vurguladı. Sözlerini "Mücadeleye devam" diyerek bitiren Lydia, BM'de bile kadın örgütlerinin dışlanmasının dünyanın geldiği durumu ortaya koyduğunu söyledi.

Yasalar uygulanmıyor

Texas A&M Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Valerie M. Hudson toplantıda yaptığı konuşmada; "Aşağı yukarı, dünyaya bakarsanız, kadına karşı şiddeti yok etmek konusunda büyük bir zafer olmadı. Kadına karşı şiddet erkekler için çok elverişli. Onun için yok edilmesi zor" dedi. Valerie'ye göre kapitalist dünyasının göbeğinden dünyanın en yoksul yerlerine kadar kadına karşı şiddet, kadın cinayetleri, taciz ve tecavüzle ilgili yasalar uygulanmıyor.

Ekonomik alanda gerileme var

10 Mart'taki oturumda UCLA Üniversitesi'nin Dünya Politika İnceleme Merkezi'nin dünyada anayasaları inceleyen raporu sunuldu. Rapora göre; dünyada birçok ülkede yasal olarak cinsiyet eşitliği ve cinsiyet ayrımcılığı yasaklayan maddeler anayasada yer alıyor. Ancak ekonomik imkanların olmamasından dolayı kadının erken evlendirilmesi ve eğitim görememesi gibi nedenlerle kadınlar iş alanında dışlanıyor. Rapora göre; kadınların iş yaşamını katılımı son 5 yılda yüzde 57'den, yüzde 55'e geriledi.

KADEM'e göre her şey güllük gülistanlık

Toplantı kapsamında Türkiye'ye ilişkin bir sunum yapan AKP'ye yakınlığı ile bilinen Kadın ve Demokrasi Derneği (KADEM) Başkanı Sare Aydın ise güllük gülistanlık bir tablo çizti. Kadınların ekonomik fırsatlara erişimin arttığını ileri süren Sare, özellikle hizmet sektöründe çalışan kadınların sorunlarının engellenmesi için Türkiye'de 12 ilde çalışma başlatacaklarını söylemekle yetindi.

Siyasi temsiliyet haritayla gösterildi

Toplantının ikinci gününde kadının siyasi alanda temsiliyeti ele alındı. BM Women ve Parlamentolar Arası Birlik (IPU) tarafından hazırlanan "Siyasette Kadın 2015" haritası dünya ülkelerinde kadının siyasi temsiliyeti tablosunu gösterdi. Haritaya göre; 2015'te dünyada sadece 30 ülkede bakanların en az yüzde 30 kadından ibaret. Suudi Arabistan, Macaristan, Bosna-Hersek ve Pakistan'ın aralarında bulunduğu sekiz ülkede hükümette hiç kadın yok. Kadınların siyasi temsiliyetinin en fazla olduğu bölge Latin Amerika. Dünyanın birçok ülkesinde 2014'ten bu yana kadının siyasi temsiliyetinde düşme var. Siyasi temsiliyet konusunda alt çeyrek gruptaki ülkeler arasında yer alan Türkiye Somali'den önce Moğolistan'dan sonra geliyor.

(cm/fk/mg)