Sinem Akgül/Newroz Dijwar/JINHA

SÜLEYMANİYE - Federal Kürdistan Bölgesi'nin Süleymaniye kentinde Hewjin Sürücü Kursu'nu açarak bir ilki gerçekleştiren Şiler Garip, Güney'de sürücü eğitmenliği yapan ilk kadın ünvanına sahip. Erkek egemen sistemden kaynaklı birçok zorlukla karşılaştığını belirten Şiler, "Bu zorluklar benim daha sonra bir kadın olarak çalışma hayatına girmeme neden oldu" dedi.

Dünyanın her yerinde olduğu gibi Federal Kürdistan Bölgesi'nde de çalışan kadınların yaşamış olduğu sorunlar bitmiyor. Çalışan kadın sayısının az olduğu bölgede, çalışan kadınların haklarını güvenceye alacak herhangi bir yasal düzenleme yok. Sekiz saatten fazla ve ağır işlerde çalışmak zorunda kalan kadınlar, çalışma koşullarının düzeltilmesini istiyor. 16 yıllık çalışma hayatında altı yıldır Federal Kürdistan Bölgesi'nin Süleymaniye kentinde sürücü kursunda öğretmenlik yapan Şiler Garip, Federal Kürdistan Bölgesi'nin sürücü kursunun hem sahibi hem de ilk kadın sürücü öğretmeni. Sürücü kursuna Hewjin ismini veren Şiler, erkek egemen sistemden kaynaklı çalıştığı ilk yıllarda zorlandığını belirtti.  Şiler, "Kursa hem erkek hem de kadınlar geliyor. Erkek öğrenciler öğretmenin bir kadın olduğunu görünce 'sen mi bize araba kullanmasını öğreteceksin' diye kadını küçük düşürmek istiyorlardı. Ama ben tüm zorluklara rağmen ayakta kalıp yıllardır bu işi yapıyorum ve çok memnum" diye konuştu.

'Çocukluk yıllarım zorlu geçti'

Süleymaniye'de 1966 yılında dünyaya gelen Şiler, 3 çocuk annesi. Küçük yaşlarda annesini kaybeden Şiler, erken yaşlarda çalışmaya başlar. Annesinin ölümünden sonra 5 kardeşine kendisinin baktığını dile getiren Şiler, "Ekonomik olarak zorlanıyorduk. Beş kardeşim vardı ve onlara bakmak zorundaydım. Hem ev işlerini yapıyordum hem de çalışmaya başladım. Kendi çocukluğumu yaşayamadım. Bu zorluklar benim daha sonra bir kadın olarak çalışma hayatına girmeme neden oldu" dedi.

'Eşim ve çocuklarım bana destek oldu'

Şiler, babasının zoruyla 34 yıl önce evlendirildiğini söyleyerek, "Erkek egemenlikli ve İslami bir düzende yaşıyoruz. Babalar gelip kız çocuklarına 'evlenmek istiyor musun istemiyor musun?' diye sormaz. Kadınlar babaları ve erkek kardeşlerinin istedikleri kişilerle evlenmek zorunda kalır" şeklinde konuştu. Eşinin desteği sayesinde çalıştığını kaydeden Şiler, "Belki isteyerek evlenmedim fakat daha sonra bunu kabullenmek zorunda kaldım. Eşim okuyan bir insandı. Kadınlara ve çocuklara iyi davranıyordu. Belki birçok erkek okumuştur ama hepsi aynı değil. Tek başıma çalışmamda bana güç veren eşim ve çocuklarım oldu" dedi.

Aynı zamanda bir kadın aktivisti

Baas rejimi döneminde herkesin siyaset içerinde aktif olarak yer aldığını kaydeden Şiler, "Eşim ve ben de diğer insanlar gibi aktif olarak siyasetin içerisine girdik. Ama ben daha çok kadın derneklerinde çalıştım. Partilere bağlı kadın örgütlerinden ziyade bağımsız kadın derneklerinde bir kadın aktivisti olarak çalışma yürüttüm. Nasik Amed, Rega Rauf gibi kadınlarla bağımsız kadın derneğinde çalıştım"  şeklinde konuştu. Kadınlar için yapılan tüm çalışmalara destek verdiğini dile getiren Şiler, kadın örgütlülüğünün önemine vurgu yaptı.

'Kadının ekonomik bağımsızlığı olmalı'

"Bir kadının özgür ve bağımsız olabilmesi için bir işinin olması şart" diyen Şiler, kadının ekonomik bağımsızlığının olması gerektiğini vurguladı. Şiler, "Bir kadın ekonomik olarak bağımsız değilse erkeğe bağımlı olur. Kadınlar ekonomi alanında bağımsız olmak istiyorlarsa evde oturmamalı. Erkeğin yapabildiği işleri kadınlar da yapabilir. Kadın da erkekler gibi bu gün yaşamın her alanında çalışıyor" dedi. 2008 yılından bu yana sürücü kursunda ders veren Şiler, Federal Kürdistan Bölgesi'nin ilk kadın sürücü kursunun sahibi. Almanya'da sürücülük eğitimini aldığını dile getiren Şiler, "Araba kullanmasını kendi ülkemde öğrendim fakat Almanya'da eğitim gördüm. 15 erkeğin içerisinde bir tek kadın olan bendim. Hayalim ülkemdeki tüm kadınlara araba kullanmasını öğretmek" diye ifade etti.

'Sendikal bir oluşuma gitmeliyiz'

Federal Kürdistan Bölgesi'nde çalışan kadınların bir sendikasının olmasına gerektiğin altını çizen Şiler, "Çalışan bir kadın olarak sendikamızın olmasını isterdim. Çalışan kadınlar sendikalara karşı duyarsız kalıyor. Biz çalışan kadınlar olarak sendikal bir oluşuma gidip, kendimizi örgütlemeliyiz" dedi. Kadınların zor koşullarda çalıştığına da dikkat çeken Şiler, "Kadınlar 8 saatten fazla çalışıyor, ağır işlerde çalıştırılıyor.  Hamile kadınlar sadece 72 gün izin alabiliyor. Eğer bir sendikamız olursa çalışan kadınlar kendi haklarını öğrenme konusunda bilinçlenirler. Çalışan kadınları bilinçlendirecek, iş yerlerini gezecek, denetim sağlayacak bir tim gerekli. Biz çalışan kadınlar olarak buna ihtiyacımız var" şeklinde konuştu. Sürücü kursuna ancak 18 yaşını doldurmuş kişilerin gelebileceğini belirten Şiler, sürücü kursunda 20'ye yakın teorik dersten sonra öğrencilere pratik yaptırdıklarını dile getirdi.

'Güneyin kadın devrimine ihtiyacı var'

Federal Kürdistan Bölgesi'nde yaşayan kadınların dört duvar arasından kurtulması gerektiğini kaydeden Şiler, "Güneyli kadınlar olarak bizim güzel takılara, güzel evlere, elbiselere, arabalara ihtiyacımız yok. Bizim bir kadın devrimine ihtiyacımız var" dedi. Kadınların evlerinden dışarı çıkabilmesi için kadın örgütlerine çağrı yapan Şiler, "Kadınları dört duvar arasından kurtarmalıyız. Çalışmak istemeyen bir kadını zorla çalıştıramam, evinden dışarı çıkmak istemeyen bir kadını zorla dışarı çıkaramam. Kadın örgütleri bu konuda kadınları bilinçlendirmeli seminerler vermeli"  dedi.

'Kadınlar bilinçlenmeli'

Kadınların kendilerini her konuda bilinçlendirmesi gerektiğini söyleyen Şiler, "Kadınlar evde oturup saatlerce dizi izleyebiliyor. Bunun yerine birkaç kitap okusa daha iyi değil mi. Kadınlar olarak kendimizi bilinçlendirmeliyiz. Kendi değerimizi bilmeliyiz"  şeklinde konuştu. Federal Kürdistan Bölgesi'nde var olan kadın örgütlerinin bir arada hareket etmemesini eleştiren Şiler, "Kadınların birçok derneği var. Ama hiçbiri aktif olarak çalışmıyor. Bir iki derneğimiz olsun ama etki olsun kadınlar için çalışabilsin. Kadınların ortak düşünmesi, karar alması kendi aralarında siyasi çelişkiler yaşamaması lazım"  diye kaydetti.

(mg)