Newroz Dijwar/JINHA

KERKUK - Kadına yönelik şiddetin artarak devam ettiği Kerkük'te kadın katliamlarının yasalar eliyle meşrulaştırıldığını belirten Kadın ve Çocuk Hakları Komisyonu Başkanı Ciwan Hesen Arif, kadınları ötekileştiren yasaların bir an önce anayasadan kaldırılması gerektiğini ve Irak kadın bakanlığının işlevsel olmasını istedi.

Kerkük İl Meclis Üyesi ayrıca Kadın ve Çocuk Hakları Komisyonu Başkanı Ciwan Hesen Arif, Irak ve Kerkük'te kadınlara yönelik yaşanan erkek şiddetini değerlendirdi. Irak anayasasının kadınları ötekileştirdiğine dikkat çeken Ciwan, Irak parlamentosunun kadınların yaşadığı sorunları görmezden geldiğini belirterek, "Burada kadınların ve çocukların hakları gasp ediliyor.Sadece toplumsal sorunlar yaşanmıyor. İnsanların hayatlarını ilgilendiren yasa sorunları var. Geleneklerden kaynaklı kadınlar da mahkemeye gidip haklarını arayamıyor. Kaç yıldır kadını ötekileştiren yasaların değişmesi için mücadele ediyoruz. Güvenlik bütçe ve siyasete fazlasıyla önem veriyor. Fakat kadın ve çocuk haklarına, toplumsal olaylara meclis duyarlı değil, buna önem vermiyor. Bunun için bütçe ayırmıyor" dedi.

'Kadın bakanlığı sadece kâğıt üzerinde'

DAİŞ'in Kerkük'e saldırmasıyla birlikte kadın ve çocukların yaşadığı sorunların daha da ağırlaştığını kaydeden Ciwan, var olan kadın bakanlığının sadece kâğıt üzerinde olduğuna vurgu yaptı. Ciwan konuşmasına şöyle devam etti: "Maalesef şu ana kadar kadınların sorunlarıyla ilgilenecek bir kadın bakanlığımız yok. Var olanda bir ofis gibi çalışıyor. Ne kendisini yürütebilir ne de kadınların yaşadığı sorunlar için bütçe ayırabiliyor ne de başka bir bakanlığa talimat verebiliyor. Bunun için önerilerimiz oldu. Irak'ta kadın bakanlığı sadece kâğıt üzerindedir. Kaç yıldır kadına karşı şiddet yasasının çıkarılmasını talep ediyoruz. Ama maalesef bu da çıkmadı."
Kadın bakanlığının yeniden ele alınması için bir komisyon çıkardıklarını sözlerine ekleyen Ciwan, komisyonda Kerküklü akademisyen ve çok sayıda sivil kuruluşların olduğunu dile getirdi.

'Irak anayasası kadın katliamlarını meşrulaştırılıyor'

Irak başta olmak üzere Kerkük'te kadına karşı uygulanan şiddetin giderek artış gösterdiğini kaydeden Ciwan, bunun nedenini anayasada kadınlara dair alınan kararlardan kaynaklandığının altını çizdi. Ciwan, kadınları koruyan yasaların olmadığına işaret ederek, "Irak genelinde bir yasa var. 'Namus' adı altında kadınların öldürülmesi meşrudur diye. Bir erkek 'namus' adı altında bir kadını rahatlıkla öldürebilir. Yasalarda o erkeği destekliyor zaten. Pazarda şiddete ya da tacize maruz kalan bir kadını koruyan yasa yok. Boşanmak isteyen kadınlar kanunlara göre boşanamıyor. Kadın ve çocukların hakları gasp ediliyor. Bu durumun değişmesi için mücadele ettik. Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde değişti. Ama Irak yasalarında bu durum halen devam ediyor" şeklinde konuştu.

'Şiddete uğrayan kadının gideceği yer yok'

Kerkük'te şiddete uğrayan kadın ve çocukların kalabilecekleri bir yerlerinin olmadığına dikkat çeken Ciwan, şiddet mağduru kadınlar için sığınabilecekleri evlerin olması için mücadele ettiklerini söyledi. Ciwan konuşmasını şöyle sürdürdü: "Irak genelinde ya da Kerkük'te bir kadın şiddete uğrarsa o kadının gidebileceği bir yer yok. O kadını koruyan ne yasa ne de kalabileceği yerler var. Irak hükümeti şiddete uğrayan kadınlar için bir yerin olmasına izin vermiyor. Kadın örgütlerinin bize destekleri oldu. Fakat hükümetin de bunu desteklemesi lazım. Bunun maliyesi, güvenliği olmalı. Bir kadını evinden alıp oraya koyarsan eşi ya da diğer erkekler o evi silahla basar. Bunun için yasaların olması şart."

'Hükümet projemizi kabul etmeli'

Projelerinin yerine getirilmesiyle birlikte kadın ölümlerinin de azalacağı vurgusunda bulunan Ciwan, "Eğer bu projelerimiz yerine gelirse kadınlar umutsuz kalmayacak, bir yerleri olacak. Çünkü umutsuz kalan kadınlar çareyi ölümde buluyor. Kadınlar sokakta kalmayacak fuhuş çetelerinin eline düşmeyecek. Kadınlar erkeğin uyguladığı şiddete tahammül etmek zorunda olmayacak. Hükümet bu kadınlar için bütçe ayırmalı, projemizi kabul etmelidir" diye konuştu.

Erkek aklı kadının sorununu dinlerse…

Irak ve Kerkük genelinde kamusal alanda görev yapanların çoğunluğunun erkek olduğunun altını çizen Ciwan, kadınların sorunlarını dinleyen erkeklerin kadınlara hakarette bulunduğunu söyledi. Ciwan, "Bizim önemli sorunlarımızdan biri de kamusal alanda kadınları dinleyecek kadın memurlarımızın olmamasıdır. Kadınların sorunlarını dinleyen erkeklerdir. Onlar da kendi zihniyetlerine göre yaklaşıyorlar. Erkek egemenlikli yaklaşımlar var. Bir kadın kız kardeşini öldüren adamı şikâyet etmeye gitmiş. Nedeni ne olursa olsun bir telefon meselesi bile olabiliyor. Önemli olan bu değil. Memurun kadına verdiği cevap adamın ellerine sağlık olmuş oluyor. Bir kadının ölümünü erkek kendi erkekliğinin ölçülerine göre tanımlıyor. Kanunlar değişmediği için de kadına karşı şiddet gün geçtikçe artacağa benziyor"

'Bütün evlerde silah bulunuyor'

Kerkük genelinde katledilen kadınların silahla vurulmasının var olan savaştan da kaynaklandığını dile getiren Ciwan, "Kadınlar eskiden en çok iddia edilen kendini yakmayla yaşamlarına son veriyorlardı. Oysa şimdi durum biraz daha farklı. Irak'ta yaşanan güvenlik sorunlarından dolayı insanların psikolojileri alt üst olmuş. Bütün evlerde silah bulunuyor. Evlerde silahın bulunmasından dolayı erkekler ya silahla kadını vuruyor ya da kadınların kendileri silahla yaşamlarına son veriyor" dedi.

'Savaştan kaçanlar Kerkük'e göç ediyor'

Kerkük'e yoğun bir göç akışının olduğuna da vurgu yapan Ciwan, yaşanan işsizlik sorununun ciddi boyutlarda olduğunu kaydetti. Ciwan konuşmasına şöyle devam etti: "Kerkük'ün üç yanında savaş var. Bu savaştan kaçan binlerce insan buraya sığındı. Yine Suriye'de yaşanan savaştan kaçan insanlar buraya geldi. Neredeyse 80 bin kişi buraya göç etti. Kerkük'te iş yok. Kadınların çoğu mecburi dilenmek zorunda kalıyor. Kendi yerlerinde evleri vardı burada evleri yok. Eğer evleri varsa da bu evin kirasını ödemek zorundalar, kendilerini çocuklarını yaşatmak mecburiyetindeler"

'Kerkük'ü savunan HPG ve peşmerge güçleridir'

Merkezi Irak hükümetinin Kerkük'e yeterince bütçe ödemediğini söyleyen Ciwan, bu durumun Kerkük halkını ve göçmenleri etkilediğini belirtti. Ciwan, "Kerkük'ün durumu kötü. Musul'da, Selahaddin'de, Ambar'da hükümet kalmamış. Oralardan kaçan insanların çoğu buraya sığındı. Merkezi hükümet bu yerlerin bütçesini hiç aksatmadan veriyor. Buraya ise onlardan çok daha az bir bütçe veriliyor. Merkezi hükümet Kürt yönetiminin güçlenmesini istemiyor. Kerkük'ün sürekli savaş halinde olmasını istiyorlar" sözlerini ifade etti.

Kerkük'te her şeye rağmen yaşamın devam ettiğini dile getiren Ciwan, HPG gerillalarına ve peşmerge güçlerine teşekkürlerini sunarak, "Kürt güçleri HPG ve peşmerge sayesinde Kerkük istikrarlı ve güvenli. Onlara bir kez daha teşekkürlerimizi iletiyoruz" dedi.

(mg)