Ceren Karlıdağ/JINHA

İZMİR- Dokuz yıldır İslamcı feminizm alanında araştırmalar yapan Nurcan Çetinbaş "Din ataerkil sistemin istediği şekilde yaygınlaştırılıyorsa bunun yeniden yorumlanması çok önemli" diyor.

Kadınlar hemen her dönem İslamcı erkeklerin "Çalışan kadınlar erkekleri doyumsuz hale getiriyor", "6 yaşında ki kız çocukları ile evlenebilirsiniz", "Tecavüze uğrayan kadının orucu bozulmaz" gibi cümlelerine maruz kalıyor. İlk olarak İran'da doğan 1980'lerde Türkiye'ye gelen İslamcı feminizm ise tüm bu cinsiyetçi İslam yorumlarına alternatif, kadın bakış açısı ile yeniden üretilmiş yorumlar katmayı hedefliyor. İslamcı feminist Nurcan Çetinbaş'a göre amaçları İslam'a bir projeksiyon tutmak.

Nurcan İslamcı feminist araştırmalar sonucu İslam'da değil toplumların İslam'ı yaşamsallaştırmasında sorunlar olduğunu dile getirerek Kur'an-ı Kerim'in kadını ikincilleştiren bir yerde durmadığını ama yaşamsal alanda dinlerin erkekler tarafından aktarılmasından dolayı kadının ötekileştirildiğini söylüyor. "Kur'an-ı Kerim adil ve azınlıklar için gelmiş hak temelli bir yaşam şeklidir" diyen Nurcan ardından İslamcı feminizmin amaçlarını dile getiriyor.

'İslam'ın kadın hareketine katkısı olabilir'

İslamcı feminist kadınların dinleri kadın bakış açısı ile tekrar yorumlamayı amaçladığını söyleyen Nurcan bu noktada diğer feminizm türleri ile de ortaklaşmanın önemine değinerek, "Başörtülü örtüsüz, Alevi, Sünni he kadın öldürülüyor. Biz bütün kimliklerimizi bırakıp yalnızca kadın olarak 'ne yapabiliriz' üzerinde tartışmalar yürütmeye başladık. Aynı zamanda bu kadar kadın öldürüyorken birleşmemiz ve birlikte hareket etmemiz çok önemli. Ben İslam'ın hak temelli, ve bütün insanlar için iyilik isteyen bir yerde durduğunu düşündüğüm için kadın hareketine de katkısı olacağına inanıyorum" diyor.

'Kadınlara karşı çok yönlü bir kuşatma'

Dini yorumlarken sosyolojik yapıya bakmanın önemli olduğuna vurgu yapıyor Nurcan ve ekliyor, "Bu çağdan bakıp 600'lü yılları eleştirmek çok doğru gelmiyor bana." Ardından geçtiğimiz Ramazan'da TRT Diyanet kanalında kadınların 'nasıl dövülmesi' gerektiği ile ilgili yapılan programa değinerek, "Din ataerkil sistemin istediği şekilde yaygınlaştırılıyorsa bunun yeniden yorumlanması çok önemli. Bizlerin buna alternatif olarak 'öyle değil böyle' dememiz gerekiyor. İslam'da çok eşlilikten, ekonomik haklara kadar yanlış aktarılan bir ton şey var. Gerçek olanlar söylenmiyor, ön plana getirilmiyor, birilerinin işine gelen, kadını geride bıraktığı iddia edilen ayetler ön plana getiriliyor. Hukukun bile ataerkil bir dili olduğunu bu dönemde İslam'ın da kadınları ikinci plana atıyormuş gibi lanse ettirilmesi politik bir durumdur. Kadınlara karşı çok yönlü bir kuşatmadır" diyor.

'Erkeklere İslam'ı bilmiyorsunuz mesajı…'

Gerçek İslam'ı anlamak için kadınların farklı kaynaklardan beslenmesi, mealleri karşılattırması gerektiğini söyleyen Nurcan, "Temel amacımız saptırılan dinin aslında öyle olmadığını erkeklere siz İslam'ı bilmiyorsunuz mesajını vermek" diyor. Son olarak dünyada ki araştırmalardan bahseden Nurcan Amerika'da Amina Vedud'ün İslam'ı araştırarak cinsiyetçi dilin Kur'an'da değil yorumlanan İslam'da olduğu sonucuna ulaştığının, Fatıma Mernissi'nin ise Hz Muhammed'in rivayetlerin derinlemesine incelemesini yaparak pek çoğunun doğruluğu olmadığı sonucunu ortaya çıkardığının bilgisini veriyor.

Ürdün'de de kadınların çok ciddi İslamcı feminist manifestolar yayınladığını söyleyen Nurcan "Türkiye dahil her yerde bu kadınlar baskı ile karşı karşıya. Türkiye'de katledilen Gonca Kuriş örneği bunun kanıtıdır. Büyük riskler alıyorlar. Bu yüzden kadın dayanışması hayati önem taşıyor" diyor.

(fk)