JINHA

AMED – HDP Diyarbakır Milletvekili Sibel Yiğitalp, Silvan ilçesinde yapılan HES ve baraj projelerine ilişkin Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu’na hitaben meclise 14 maddelik soru önergesi verdi. Önergede, HES projesinin ‘verimli arazileri sulamak ve enerji santrali kurmak amacıyla yapıldığı’ iddiasının, barajın inşa edildiği mevkiye karakol, kalekol, sutaşıma tünelleri ve yol yapılmasıyla çelişmekte olduğu belirtildi.

Halkların Demokratik Partisi (HDP) Diyarbakır Milletvekili Sibel Yiğiyalp, Diyarbakır’ın Silvan İlçesi’nde yapılan HES ve baraj projelerine ilişkin Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu’na yazılı olarak cevaplaması istemiyle TBMM’ye soru önergesi verdi. Sibel, tarafından verilen önergede, HES projesinin yapımının ‘verimli arazileri sulamak ve enerji santrali kurmak amacıyla yapıldığı’ iddiasının, barajın inşa edildiği mevkiye karakol, kalekol, sutaşıma tünelleri ve yol yapılarak ortaya atılan iddia ile çelişmekte olduğu belirtildi. Şirket tarafından suyun kullanım hakkına sahip olmasının suyun doğal akışından koparılmasına sebep verildiği dile getirilen önergede, suyun piyasada satılabilir hale getirilmesinin ve yakın bölgelerde yapılacak farklı üretimlerde kullanılabilmesi amacıyla inşa edildiği izlenimi de verildiği söylendi.

‘Yeraltı ve yerüstü suları zehirlenmekte’

Önergede, “Örneğin kaya gazının çıkarılması işlemlerinde derin kuyular açılarak, her kuyudan çıkarılacak gaz için defalarca uygulanan 18.000 metreküp su ile birlikte 580 çeşit kimyasal maddenin karıştırılıp yer altına indirilmesi sonucu yer altı ve yer üstü sularını zehirlemekte; bu işlemler aynı zamanda toprağı işlevsiz hale getirmektedir. Kaya gazı sondajından çıkan zehirli sular tarlalara dökülmekte ve toprağı içinde canlı barınamaz, ekin oluşamaz derecede kurutmakta, olumsuz etkilemektedir” sözlerine yer verilirken, bu nedenlerden dolayı kaya gazının çıktığı alanlarda tarım ve hayvancılığın kesinlikle yapılamadığı ifade edildi.

‘Bölge halkı göçe zorlanmakta’

Yapılan HES’ler ve barajlarla bölgede yaşayan insanların tüm geçim olanaklarının ellerinden alındığı söylenen önergede, “Böylelikle insanlar göçe zorlanmaktadır. Yani bir anlamda barajın yapıldığı alanların insansızlaştırılması ve tarihinin yok edilmesi projesi devrededir” denildi.

Sibel’in Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu’na yazılı olarak cevaplaması istemiyle TBMM’ye verdiği soru önergesi şu şekilde:

1. Silvan’da yapılmakta olan Hes projesinin amacı arazileri sulamak ve enerji santrali kurmak mıdır? Eğer öyleyse neden barajın inşa edildiği mevkiesular altında kalacağı biline biline karakol, kalekol, su taşıma tünelleri ve yol yapılmaktadır?

2. Silvan Hes projesinin doğrudan ya da dolaylı olarak bölgedeki kaya gazı çıkarılmasıprojesi için gerekli suyu karşılamakla ilgisi var mıdır? Varsa hangi kaya gazı üretimlerine su sağlanacaktır?

3. Silvan Hes projesinin doğrudan ya da dolaylı olarak civarda yapılması planlanan maden işletmecilerine su sağlamakla ilgisi var mıdır? Varsa hangi maden işletmelerine su sağlanacaktır.

4. Yapılan Silvan HES projesinin bitmesi ile birlikte 318.000kişiye istihdam sağlanacağı iddia edilirken bir yandan da evleri sular altında kalan köylüler bölgeyi terk etmek zorunda kalacaktır.

4.1. Silvan HES de İstihdam edileceği belirtilen 318.000 kişinin hangi alanlarda listeler misiniz?

4.2. Göç etmek zorunda kalan ve/ veya evleri sular altında kalacak köylülerin olduğu yerde 318.000 kişilik istihdamın kime, nasıl bir faydası olacaktır?

5. Köyünden göç edenler ne ile geçimlerini ve yaşamlarını sürdürecekler, bunun güvencesini nasıl vermektesiniz?

6. Silvan’ da yaşamaya devam edecek olan halk,su kullanım hakkı çerçevesinde, nehir ve derelerin ticari bir şirketin malı haline getirilen suyunu tarım ve hayvancılık alanlarında ücretsiz olarak kullanabilecek mi?Su halka şirket tarafından parayla mı satılacak?

7. Halkın ve canlıların yaşamlarını sürdürebilmesi için gerek duyduğu suyu ücretsiz ve serbest olarak nasıl kullanabilecekler? Bunu hangi yöntemlerle güvence altına alıyorsunuz?

8. Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yapımı tamamlanan kaç HES ve baraj projesi vardır? Verimlilikleri nedir? Bölgenin ihtiyacı olan enerjini ve sulamanın % kaçı bu HES’ler ile sağlanmaktadır?

9. Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde şu anda yapımı devam eden ve planlanan kaç nehir tipi ve biriktirmeli HES(baraj projesi) vardır?Kaç tanesi güvenlik amaçlı yapılmaktadır?

10. Yapılan HES’lere Karakoçan Pembelik Barajında ve Hasankeyf te yapılan HES te olduğu gibi neden korucu alınmaktadır?

11. Yapılan nehir tipi ve biriktirmeli HES (baraj)’ler sebebiyle evlerini boşaltmak zorunda kalan ya dageçimini hayvancılıktan sağlayan fakat artık hayvanlarını otlatacak mera bulamayan bölge vatandaşı için nasıl bir alternatif geçim kaynağı ve yaşam şekli düşünülmektedir?

12. Yapılan nehir tipi ve biriktirmeli HES (baraj) projelerinin bölgeyi insansızlaştırmasına sebep olacağı öngörülmekte midir?

13. Bölge insanının ve doğanın yaşamını direkt olarak yok etmeye yönelik bir şekilde etkileyen HES ve Güvenlik Barajlarının yapılırken yöredeki halkın bu projeleri istememesine rağmen neden yapmaya devam ediyorsunuz?

14. HES’lerin yapımlarının bitirilmesi sonucu orta ve uzun vadede zarar görecek canlı türü kaçtır? Doğanın göreceği zarara ilişkin ne gibi önlemler alınmıştır?

(dk)