Sarya Gözüoğlu / JINHA

MÊRDÎN-Merdin’in Derik İlçesi’nde Zeytin hasadı başlarken, tarlalarını sulayacak suyun bulunmamasından ve hasat ettikleri zeytinleri satamamaktan yakınan ilçe halkı, “İlkbahar’dan başlayarak Ekim ayına kadar zeytinleri suluyoruz. Ürün vermesi için çok uğraşıyoruz ancak zeytinleri satamıyoruz. Zeytinleri satacak bir fabrika olmadığı için emeğimiz hep boşa gidiyor” dedi.

Mardin’in Derik İlçesi’nde yüzlerce emekçi ailenin geçim kaynağı olan zeytin, Ekim ayından itibaren hasadına başlandı. Mardin genelinde 30 bin, Derik İlçesi'nde ise 20 bin dekar alanda ekili zeytin ağacı bulunuyor ve ilçe nüfusunun yarısından fazlası geçimini bu zeytinlerden sağlıyor. Derik zeytini ziraatçılara göre, diğer zeytinlere oranla yağ oranının yüksek olması nedeniyle kurtlanma ve diğer hastalıklara yakalanma oranı daha düşük. Bu denli fazla zeytin elde edilirken Derik halkının en büyük sıkıntısı ise Derik’te bir zeytin fabrikasının bulunmaması.  

‘Fabrikanın olmaması emeğimizi boşa çıkarıyor’

Konuya ilişkin konuşan Abide Duran, bu zahmetli hasadın ardından zeytinlerini satacak bir fabrikanın bulunmamasından yakınırken, “İlkbahar’dan Sonbahar’a kadar zeytinleri suluyoruz. Çok çalışıyoruz. Ürün vermesi için uğraşıyoruz. Sabahın çok erken saatlerinde çalışmaya başlıyoruz “ ifadelerinde bulundu. Zeytin hasadının çok zor ve zahmetli iş olduğuna dikkat çeken Abide, “Ailece buraya geliyoruz. Zeytin topluyoruz. Kilosu 7-5 TL arası değişiyor. Ancak zeytin elimizde kalırsa daha ucuz bir fiyata gidiyor” dedi. Ayrıca Abide, Derik’te bir zeytin fabrikasının bulunmamasının tüm yıl harcadıkları emeklerini boşa çıkardığını söyledi.

‘Çok zahmetli bir iş ancak satılmıyor’

Sabahtan akşama kadar zeytin bahçelerinde çalıştıklarını ve daha sonra topladıkları zeytinleri döverek yapıma hazırladıklarını dile getiren Sebiye Ektiren, “Çok zahmetli bir iş ancak satılmıyor. Zeytinin çok olması Derik zeytinlerinede yansıyor” şeklinde konuştu. İzmir ve farklı illerden gelen zeytinler çabuk bozulduğunu ancak Derik zeytinlerinin bozulmaya karşı dayanıklı olduğunu dile getiren Sebiye, “Pazar olmayınca zeytinler elimizde kalıyor. Derik’te bir zeytin fabrikası olsaydı insanlar topladıkları zeytinleri buraya verirdi” diye konuştu.  Çocukluğundan beri zeytin bahçelerinde çalıştığını belirten İbrahim Ektiren “Zeytinleri sulayacak su yok. Zeytin çok bu yüzden de su yetmiyor. İmkânı olanlar su kanalları yapıyor” dedi. Zeytin bahçelerinin bulunduğu toprakların fazla kumlu olduğunu ve bu yüzden çok fazla su çektiğini belirten İbrahim, “Anadolu topraklarına benzemiyor. Onların suları çok ancak bizim suyumuz 300-400 metre yer altında bu da zeytinlerin susuz kalmasına neden oluyor” sözlerini ifade etti.

‘Pazar bulamadığımız için topladıklarımız elimizde kalıyor’

İmkânı olan ailelerin zeytinlerini haftada bir suladıklarını dile getiren İbrahim, “Biz ancak 15 günde bir zeytinleri sulayabiliyoruz. Sulanmayınca kuruduğu gibi,su verildiği zaman da zeytin daha çabuk gelişme imkânı buluyor” diye konuştu. Devlet isterse su çıkartabilir diyen İbrahim, “Devlet insanlar kendisi yapsın diyor. İnsanların geliri belli insanlar yoksul. İnsanların kuyu açacak parası bile yok. Bunun için elektrik gerekiyor. Elektrik direkleri de çok pahalı” dedi. Su sıkıntısının yanı sıra birde Pazar sıkıntısı çektiklerini dile getiren İbrahim, “Yine Pazar imkânımız yok. Bunun zorluğunu çekiyoruz. Topladıklarımız elimizde kalıyor” ifadesinde bulundu. 15 kişilik ailesiyle zeytin bahçelerinde çalıştıklarını dile getiren İbrahim, “Topladıklarımız zeytinler içerde kalıyor yoksul insanlar Derik’te kalmış zenginlerse hepsi İstanbul’a gitmiş” şeklinde konuştu.

‘Emeklerimizin karşılığını alamıyoruz’

Bir diğer kadın Sultan Akkaş 20 yıldır zeytin bahçelerinde çalıştıklarını ifade ederek, “Çok zahmetli bir iş. 5 kişi çalışıyoruz. Zeytinler para etmiyor. Günde 3-4 saat çalışıyoruz. Emeğimiz karşılığını almayınca emeklerimiz boşuna gidiyor” dedi. Kadınların hem evde hem de bahçede çalıştıklarına işaret eden Sultan, “Kadınlar erkeklerden daha çok çalışıyor daha çok zeytin topluyor” şeklinde konuştu. Derikte Zeytin hasadının Ekim ayında başladıklarını dile getiren Sultan, büyük zeytinlerin kilosu 6-7 TL ama küçük zeytinler 1 TL’ye satılıyor. Emeğimiz boşa gidiyor. Zeytin para etmiyor. Bakkala götürüyorsun satılmıyor. Eve götürüyorsun olmuyor. Ne yapacağımızı bizde bilmiyoruz” diye kaydetti.

(sg/mg)