JINHA

İSTANBUL - Türkiye'deki gündemle beraber artan sosyal medyadaki şiddet içeren fotoğraf ve video paylaşımlarının insanlar üzerindeki etkilerine dikkat çeken Özyeğin Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Görevlisi Yasemin Acar, "Uzun vadede, şiddet içeren fotoğraflarını ve videoları gören ya da izleyen bireylerde duyarsızlaştırma, kendini tutamama, insanlıktan uzaklaşma, kolektif saldırganlık gibi sonuçlar bulunabiliyor" dedi.

Sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte birçok bilgi, fotoğraf, görüntü hızlı bir şekilde aynı anda tüm dünyada yayılabiliyor. Özellikle şiddet fotoğrafları ve görüntülerin toplumdaki ve dolayısıyla bireydeki etkisi üzerine tek bir yargıya varmak zor. Son zamanlarda başlayan ve artan operasyonlarla gerilla ve askerlere ait cenaze fotoğrafları sosyal medya kullanıcıları tarafından yorumlanarak paylaşılıyor. Bu da sosyal medyanın bireyler üzerindeki etkisini net bir şekilde ortaya koyabilir işlevini tartışmaya açıyor. Özyeğin Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Görevlisi Yasemin Acar, Sosyal medyada şiddet fotoğraflarının artması ile insanların savaşın sonuçlarına alışmasındaki etkilerinden söz etti.

'Şiddet içeren resimler bireyde kolektif saldırganlık yaratıyor'

Medyadaki şiddetin insan psikolojisi üzerindeki etkisinin yıllardır çalışmalarla araştırıldığını söyleyen Yasemin, "Uzun vadede, şiddet içeren fotoğraflarını ve videoları gören ya da izleyen bireylerde duyarsızlaştırma, dışınhibisyon (kendini tutamamak), insanlıktan uzaklaştırma (dehümanızation) ve kolektif saldırganlık (collective aggression) gibi sonuçlar bulunabiliyor" dedi. Bunun ne anlama geldiğini açıklayan Yasemin, sözlerine şöyle devam etti: "Yani bir insan hayatı boyunca televizyon, film ve internette sürekli şiddet içeren fotoğraf ve videoları gördüğü zaman, o fotoğrafı ilk gördüğü gibi aynı bir duygusal reaksiyon yaşamıyor. Alışma ve normalleştirme oluşuyor. Bu alışmayla beraber, özellikle fotoğraf ve videodakiler sürekli aynı gruptan insanlar olursa, o grubun insanlarının daha az insan gibi görmeye başlayabiliyorlar. Dışınhibisyonda yaşanırsa, kolektif saldırganlıkta yükselebilir. Bu etkiler üzerine yıllarca çalışılmış, özellikle de film ve televizyonun önemli etkisini görmüş oluyoruz."

'Şiddet içeren haberleri izleyen/gören/okuyan kişiler travma yaşıyor'

Yasemin, son yıllarda medya üzerinde yapılan çalışmalarda, sosyal medyanın insan üzerindeki etkilerinin altını çizdi. 2015 yılının Mayıs ayında yapılan bir çalışmanın detaylarını anlatan Yasemin, "Sosyal medyada şiddet içeren haberleri izleyen/gören/okuyan kişilerin PTSD (travma)ya yakın semptomları yaşadıkları görüldü. Dr. Pam Ramsden'e göre, sosyal medyada paylaşılan fotoğraflar ve videolar, herhangi bir şekilde düzeltmeye geçmedikleri için toplum daha kolayca etkilenebiliyor. 189 kişiyi içeren çalışma, şiddetli videoları izlediklerinden sonra insanların stres, kaygı, ve travma oranları ölçüldü. Çalışmadan önce herhangi bir travma ya da kaygı sorunu yaşamayan insanların arasında yüzde 22'si anlamlı bir şekilde bir travma yaşadıkları görüldü. Videoları izleyenlerin daha çok etkilendiği görüldü" dedi.

'Kürt sığınması PKK'li sanılarak kafasına tüfek dayadılar'

Türkiye'deki gündemle beraber artan sosyal medyadaki şiddet içerikli fotoğraf ve video paylaşımları üzerine Yasemin sözlerine şöyle devam etti: "Bu artmalar ve genelde aynı kafadan insanların paylaşımlarını gördüğümüz ve/ya paylaştığımız için kendi perspektifimizde olan insan sayısının gerçek olanından daha yüksek sanıyoruz ve bununla birlikte daha önce bahsettiğim 'collective aggression'ın artma şansı daha yüksek. Örneğin bir kaç gün önce Samsun'da Türkçe konuşmayan ve gözlerine yabancı gelen bir Iraklı sığınmacı PKK'li diye kafasına tüfek dayayarak jandarmaya götürüldü."

(ro/dc/fk)