JINHA

İSTANBUL - Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi (KEİG) "Özel İstihdam Büroları ve Bürolar Yoluyla Geçici İş İlişkisi: Kadın istihdamı için çözüm mü? Güvencesiz esneklik için tuzak mı?" başlıklı raporunu yayınladı. Raporda hükümetin ve patronların savundukları özel istihdam bürolarının kadınları vasıfsız işlere yönlendirdiğine dikkat çekildi.

KEİG, "Özel İstihdam Büroları ve Bürolar Yoluyla Geçici İş İlişkisi: Kadın istihdamı için çözüm mü? Güvencesiz esneklik için tuzak mı?" konulu hazırladığı raporu Cezayir Toplantı Salonu'nda düzenleyeceği toplantıda açıkladı. Raporu tanıtan Handan Çağlayan, özel istihdam bürolarıyla süreli istihdam biçimlerinden tanıdığı "geçici çalışma" ile taşeron sisteminden tanıdığı "üç taraflı istihdam" modellerini bir araya getiren yeni bir geçici istihdam şekli öngörüldüğü bilgisini verdi.

Bu uygulamayla kadın istihdamının nasıl etkileneceği konularının ele alındığı raporda birçok konu başlığı ele alındı.

Raporun Esneklik başlıklı ilk bölümünde Türkiye'de 1980'li yıllardan itibaren görülen esnekleşme eğilimi ve bu doğrultuda işgücü piyasasında çalışanların aleyhine yaşanan radikal değişikliklere değiniliyor. Özel İstihdam Büroları isimli ikinci başlıkta, bu büroların tarihi, konuya ilişkin uluslararası çerçeve bağlamında ILO sözleşmeleri ve AB yönergeleri, büroların çeşitleri ve küresel ölçekte sahip olduğu sektörel özellikler aktarılıyor.

Üçüncü bölümde ise özel istihdam büroları ve geçici iş ilişkisine dair savunu ve eleştirilere yer veriliyor. Piyasa ve işveren yanlı savunularda genel olarak işsizliğe çözüm, ülke ekonomisine katkı, iş ve aile yaşamını uyumlaştırma konuları ön plana çıkarılırken; işçi örgütleri tarafından dile getirilen eleştirilerde ise büroların yeni istihdam yaratmadığı, uzun vadede işsizliği azaltıcı etkisi olmadığı, güvencesizlik ve belirsizliği kalıcı hale getirdiği konuları vurgulanıyor.

Dördüncü bölümde Türkiye'de özel istihdam büroları ve geçici iş ilişkisinin durumu inceleniyor. Faaliyetleri daha eskiye dayansa da özel istihdam bürolarının yasal olarak tanınıp bir statüye kavuşturulması 2003 yılına denk düşüyor. İŞKUR'un denetimine tabi olan büroların faaliyetleri aracılık, faaliyet alanı ise özel sektörle sınırlanmış bulunuyor. Dolayısıyla, mevcut haliyle yasalar büroların geçici iş ilişkisi kurmasına izin vermiyor. Buna karşılık, Hükümet ve işveren örgütleri yasadaki ilgili maddenin değiştirilmesini savunurken, işçi sendikaları taslaklar üzerinden yapılmaya çalışılan değişikliklere itirazlarını dile getiriyor.

Raporda ayrıca, Meclis'te beklemekte olan Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması Yasa Tasarısı ile bu büroların özellikle kadınları hedeflediği, bunun altında ise doğurganlığı arttırma ve geçici iş ilişkisinin önündeki engelleri ortadan kaldırma amacının taşındığı vurgulanıyor.

Haziran 2015 itibariyle 28 ilde sayısı 482'yi bulan özel istihdam büroları Türkiye'de on yılı aşkın süredir faaliyet yürütüyor. Çoğunlukla 20-34 yaş aralığındaki gençleri işe yerleştiren bürolar aracılığıyla iş bulanların yüzde 34'ünü kadınlar oluşturuyor. Yaş ve cinsiyet açısından oranlar dünya ile benzerlik gösterirken, eğitim açısından durum farklılaşıyor. Dünya genelinde orta ve düşük eğitimliler ağırlığı oluştururken Türkiye'de üniversite düzeyinde eğitim almış olanlar oluşturuyor.

Bürolar aracılığıyla iş yerleştirilen kadınların yarısından fazlası (% 56) genç ve eğitimli bir profile sahipken, kendileriyle aynı pozisyonda çalışan erkeklere göre eğitim seviyelerinin daha yüksek olması dikkat çekiyor. Ayrıca, kadınlar genel olarak büro işleri, temizlik, satış elemanlığı, müşteri danışmanlığı, çocuk bakımı gibi nitelik gerektirmeyen ya da düşük nitelikli işlerde istihdam ediliyor. Temizlik ve bakım ile ilgili işlerde daha çok orta yaş üstü ve düşük eğitim düzeyine sahip kadınların yoğunlaştığı görülüyor.

Raporda, büroların kadın istihdamında şu anda bir etkisi olmasa dahi gelecek için bir tehlike barındırdığı ifade ediliyor.

Tespit ve talepler şu şekilde sıralanıyor:

-Mevcut esneklik uygulamaları güvenceye kavuşturulmalı,
-Güvencesiz esneklikten en fazla kadınlar zarar görüyor ve görecek.
-Kayıt dışılık mevcut koruma önlemlerini dahi geçersiz kılıyor.
-Göçmenler de risk altındadır.
-Yasa tasarıları “geçici istihdama evet koruma düzenlemelerine hayır” yaklaşımını yansıtıyor. Sosyal diyalog dikkate alınmıyor.
-Geçici iş ilişkisine karşı çıkan sendikalara ataerkil uzlaşma teklif ediliyor.
-Geçici iş ilişkisi sendikaları daha da zayıflatacak.
-İş ve aile yaşamının uyumlulaştırılması bahane. Amaç, özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iş ilişkisinin önünü açmak.
-Geçici çalışma virüsü kamuya bulaştırılmak isteniyor.
-Bu virüs güvenceli kadın istihdamını tehdit ediyor.
-Geçici iş ilişkisinin hedef kitlesi genç işsizler; müstakbel mağdurları ise orta yaş ve üstü işsizler.
-Geçici istihdam büroları kadın istihdamı açısından çözüm değil tuzaktır.
-Geçici çalışma değil, bakım yükümlülüklerinin paylaşılmasını istiyoruz.

(ekip/fk)