JINHA

AMED/İSTANBUL - 10-17 Arılık İnsan Hakları Haftası'nda hak ihlalleri raporu açıklanarak, 2015'in hak ihlalleri yılı olduğu belirtildi. Raporda, Kürdistan'daki sokağa çıkma yasaklarında yaşanan hak ihlallerine dikkat çekilirken, erkek şiddeti sonucu 255 kadının yaşamını yitirdiği bilgileri yer aldı.

İHD Diyarbakır Şubesi öncülüğünde Koşuyolu Parkı İnsan Hakları Anıtı önünde bir araya gelen TİHV, Diyarbakır Barosu ve Diyarbakır Tabip Odası üyeleri 10 - 17 Aralık İnsan Hakları Haftası dolayısıyla hak ihlalleri raporunu açıkladı. 1 Ocak - 5 Aralık 2015 tarihleri arasında hak ihlalleri raporu İHD Diyarbakır Şube Başkanı Raci Bilici açıkladı. Sokağa çıkma yasaklarına dikkat çeken Raci, sivillere yönelik yaşam hakkı ihlalleri olduğunu vurguladı. Düşünce, ifade ve basın özgürlüğü konusunda da ihlallerin yaşandığını ifade eden Raci, Cumhuriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Can Dündar ile Ankara Temsilcisi Erdem Gül'ün tutuklanmasına dikkat çekti.

173 kişi yaşamını yitirdi

İHD ve TİHV dokümantasyon merkezlerinin verilerinin yer aldığı rapora göre 1 Ocak - 5 Aralık 2015 tarihleri arasında, kolluk güçlerinin yargısız infazı, dur ihtarına uyulmadığı gerekçesiyle veya rastgele ateş açması sonucu 173 kişi yaşamını yitirdi, 226 kişi de yaralandı. 135 ölüm ile 191 yaralanma olayı İç Güvenlik Yasası'nın onaylandığı 3 Nisan 2015'ten bu yana yaşandı.
Canlı bomba saldırılarında 138 kişi yaşamını yitirdi
Canlı bombalar tarafından yapılan intihar saldırıları sonucu, canlı bombalar hariç 5 Haziran 2015'de Diyarbakır'da 5 kişi, 20 Temmuz 2015 de Suruç'ta 33 kişi, 10 Ekim 2015'te Ankara'da 100 kişi olmak üzere toplam 138 kişi yaşamını yitirdi, her üç olayda en az 929 kişi de yaralandı.

255 kadın katledildi

Raporda yer alan verilere göre erkek şiddeti sonucu 23 Kasım 2015'e kadar 255 kadın yaşamını yitirdi. Rapora göre 4 kişi gözaltında yaşamını yitirirken, faili meçhul cinayet sonucu 19 kişi yaşamını yitirdi. Cezaevlerinde çeşitli nedenlerle yaşamını yitiren kişi sayısı en az 28 iken, zorunlu askerlik hizmetini yaparken en az 33 kişi şüpheli biçimde yaşamını yitirdi.

523 kişi çatışmalarda yaşamını yitirdi

Mayın ve sahipsiz bomba patlaması sonucu 5 kişinin yaşamını yitirdiği, 22 kişinin ağır yaralandığı belirtilen raporda şu bilgilere yer verildi:

*Çatışmalar nedeniyle 171'i asker, polis, korucu, 195'i militan, 157'si sivil olmak üzere toplam 523 kişi yaşamını yitirmiştir.

*Nefret cinayetleri, ırkçı saldırılar ve linçler sonucu 4 kişi yaşamını yitirmiştir.

*İş kazaları/cinayetleri sonucu 1 Aralık 2015'e kadar 1593 işçi yaşamını yitirmiştir.

*En az 16 sığınmacı ve mülteci geçiş yollarında yaşamını yitirmiş, 160 kişi de yaralanmıştır (işkence ve silahla yaralanma).

*Kürt Sorunu nedeniyle tırmanışa geçen savaş ve çatışma koşullarında gözaltı prosedürleri ve koruma hakları uygulanmayıp, işkence ve kötü muamele yaygın hale getirilmiştir.

*Türkiye İnsan Hakları Vakfı'na (TİHV) 2015 yılının ilk 11 ayında işkence ve kötü muameleye maruz kaldığı iddiasıyla toplam 560 kişi başvurmuştur. Başvuranların 347'si aynı yıl içinde işkence ve kötü muamele gördüklerini belirtmişlerdir.

'Sokağa çıkma yasaklarında siviller yaşamını yitirdi'

Raporda, Kürdistan'da sokağa çıkma yasaklarında yaşanan hak ihlallerine de dikkat çeken Raci Bilici, "Halkın elektrik, su, yiyecek ve sağlık gibi temel gereksinimlerden yoksun bırakılması, bilgi edinme ve haberleşme hakkı kısıtlanıyor. Güvenlik güçlerinin özel harp yöntemlerine başvurması; Genç yaşlı, kadın çocuk demeden çok sayıda sivilin yaşamını yitirmesi kaygı vericidir" sözlerini kullandı.

Raci'nin rapordan şu verileri aktardı:

2015 yılında çatışmalar nedeniyle 171'i asker, polis, korucu, 195'i militan, 157'si sivil olmak üzere toplam 523 kişi yaşamını yitirmiş, 338'i güvenlik gücü, 145'i militan, 70 sivil olmak üzere toplam 553 kişi de yaralanmıştır.

*17 belediye başkanı tutuklanmış, 9 tutuklu olmak üzere toplam 15 belediye başkanı görevden alınmıştır.

*2015 yılında korucu sayısı artmaya devam etmiştir.

*2015 yılında KCK soruşturmalarından, yanı sıra HDP/DBP ve HDK' ye yönelik operasyonlardan toplam 6 bin 744 kişi gözaltına alınmış bin 285 kişi ise tutuklanmıştır.

'Tecrit kaldırılmalı'

Raci, son olarak PKK Lideri Abdullah Öcalan üzerindeki tecridinin kaldırılması gerektiğini vurgulayarak, "Sorunun çözümü için yol temizliği yapıp, müzakere için uygun idari, hukuki ve siyasi zemini oluşturmasını ve bir an önce müzakereleri başlatmasını istiyoruz" dedi.
Ayrıca 10-17 Aralık haftasını katledilen Diyarbakır Baro Başkanı Tahir Elçi'ye adandığı belirtilirken, açıklama sonrası İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kitapçığı çıkarıldı.

2015 hak ihlalleri yılı oldu

İstanbul'da da TİHV ve İHD 10 Aralık Dünya İnsan Hakları günü kapsamında İHD İstanbul Şube binası önünde basın toplantısı düzenledi. İHD İstanbul Şube Sekreteri Hatice Kalpaklı, Evrensel Bildirge'nin kabulünün, insanlık için büyük bir kazanım olduğunu ifade etti. Hatice, dünyanın hemen her yerinde halklar ve toplumların devletler veya devlet gibi hareket eden organizasyonlar tarafından uygulanan politikaların insan hakları değerlerinde yarattığı aşınmaya ve tüm bastırma çabalarına karşı direnme haklarını kullanarak insan hakları ve değerlerini korumak için etkili bir şekilde mücadele ettiklerini belirtti.

'Yaşam hakkı ihlalinde Türkiye ve Suriye öne çıktı'

Yıl boyunca dünyanın pek çok yerinde yine askeri darbeler, iç çatışmalar, savaşlar ve işgaller nedeniyle başta yaşam hakkı, işkence yasağı ihlali, insanlığa karşı suçlar, soykırımlar ve kitlesel göçler olmak üzere çok ağır insan hakları ihlalleri yaşandığına dikkat çeken Hatice, "2015, yaşam hakkı ihlalinin yaygın ve yoğun yaşandığı bir yıl olmuştur. Bu açıdan özellikle Ortadoğu, bilhassa da komşumuz Suriye ve Türkiye öne çıkmaktadır. Yanı sıra IŞİD ve El Kaide bağlantılı radikal İslamcı örgütlerin başta Paris olmak üzere Türkiye, Avrupa, Ortadoğu ve Afrika ülkelerinde gerçekleştirdiği saldırılar da yaşam hakkı ihlallerine yaygınlık ve yoğunluk bakımından yeni bir boyut katmıştır" dedi.

'Kadınlar, mülteciler, translar yaşamını yitirdi'

7 Haziran seçimleri sonrasında Kürt Sorununun barışçıl ve demokratik yollardan çözümünün rafa kaldırılmasıyla yeniden başlayan savaş ve çatışma ortamında en kolay ihlal edilenin yaşam hakkı olduğunu belirten Hatice, sokağa çıkma yasaklarında yaşam hakkı ihlallerine dikkat çekti. Hatice yine bu yıl mültecilerin, kadınların, transların, iş cinayetlerinde emekçilerin yaşamını yitirdiğine vurgu yaptı.

(ekip/gc)