JINHA

İSTANBUL – Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği her yıl olduğu gibi 2013 yılında da çocuk gelinlerin bir yılı başlığı ile bir almanak hazırladı. Bir yıl içinde çocuk gelinler ile ilgili çıkan tüm haberler, çalışmalar, soru önergeleri ve etkinliklerin oranına bakıldığında, çocuk yaşta evliliklerin son bulmasının ne kadar önemli olduğu bir kere daha gözler önüne seriliyor. Çocuk yaşta evlilikleri durdurmak için onlarca sebep Uçan Süpürge'nin hazırladığı 2013 almanağında saklı.

Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği, 2013 Çocuk gelinlerin bir yılı başlığı ile almanak hazırladı. Ela Evliyaoğlu ve Eda Özyurt Kılınç’ın hazırladığı almanakta 2013 yılında çocuk gelinler ile ilgili çıkan haberler, çalışmalar, soru önergeleri ve etkinliklerin oranları yer aldı.

OCAK

Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği çocuk gelinler konusuna dikkat çekmek için milletvekillerine açık mektup gönderdi. Diyarbakır'da 23 yaşındaki S.A. ile beraber yaşamaya zorlanan 16 yaşındaki Zehra Çelik intihar etti. Diyarbakır'da çocuk gelinlerin öyküleri, Diyarbakır Kadın Sorunlarını Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından derlendi. Anayasa komisyonu raporuna göre de bütün partiler çocuk gelinler konusunun bir sorun olduğunda anlaştı. Suudi Arabistan'da 90 yaşındaki erkekle 16 yaşındaki bir kız çocuk 17 bin dolar başlık parası karşılığında evlendirildi, kendisini odaya kilitleyerek kaçan çocuk gelin kurtuldu. Olayın ortaya çıkmasının ardından Ulusal İnsan Hakları Derneği, çocuk gelin sorununun çözülmesi için çağrıda bulundu. Gaziantep'in Nizip ilçesinde dayısı tarafından 17 bin lira karşılığında kendisinden 20 yaş büyük bir adamla evlendirilmek istenen 17 yaşındaki kız çocuk kaçarak polise sığındı. Kız çocuğun dayısı ve evlendirilmek üzere olduğu adamla ilgili soruşturma başlatıldı.

Hindistan ve Bangleş ziyaret edildi

Uçan Süpürge Derneği küçük yaşta evliliklerin en sık görüldüğü yerlerden biri olan Hindistan ve Bangladeş'i ziyaret etti, konuyla ilgili yürütülen kampanyaları inceledi. CHP'nin Gaziemir İlçe Başkanlığı'nın sokakta düzenlediği tiyatro ile hükümetin politikaları eleştirildi. Sahnelenen konulardan birisi de çocuk gelinlerdi. Dicle kaymakamı Çağlayan Kaya, ailelere çocuk gelinlerle ilgili ziyarette bulundu, sekiz erken evliliği önledi. Diyarbakır'ın Dicle ilçesinde beşik kertmeleriyle evlendirilmek istenen 14 ve 15 yaşındaki iki kız çocukla, berdelle evlendirilmek istenen 15 yaşındaki kız çocuk devlet korumasına alındı. CHP Antalya Milletvekili Gürkut Acar, meclise sunduğu kanun teklifinde çocuk gelinlerin sayısının azalmadığını ve buna bağlı olarak kadına şiddetin de arttığını belirtti, evlilik yaşının 18'e yükseltilmesini teklif etti. Bingöl Elmas'ın erken yaşta evlendirilen kadınların öykülerinin anlatıldığı 'Evcilik' adlı belgesel, Toplumsal Dayanışma Merkezleri'nde gösterildi, ardından Başkent Üniversitesi Kadın-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Araştırma Merkezi Öğretim Üyesi Sare Mıhçıokur'la söyleşi yapıldı.

Muş’ta annelerinden etkilenen 7 kadın dernek kurdu

Yaşanan toplu tecavüz olaylarıyla gündeme gelen Hindistan'da yoksulluğun da etkisiyle çocuk evliliklerinin sayısında artış görüldüğü söylendi. 17 yaşındaki eşini (D.H) bıçakladığı için 12.5 yıl hapis cezasına çarptırılan ve cinsel istismar yüzünden de 15 yıl hapis istemiyle dava açılan E.Z., D.H.'nin yaşı 15'ten büyük çıkarsa ceza almayacak. Muş'ta annelerinin çocuk gelin hikayelerinden etkilenen 7 kadın, çocuk evlilikleriyle mücadele etmek için dernek kurdu. Van'da 16 yaşında evlendirilen genç kız, yıllarca eşinin ailesinin şiddetine maruz kaldı ve öldü. Eşi ve eşinin ailesi tutuksuz yargılandı. Muş Kadın Derneği (MUKADDER), Sabancı Vakfı'ndan erken yaşta evlilikleri önlemek adına yapacakları çalışmalar için destek aldı. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin, çocuk evliliklerini önlemek için özel bir birim kuracaklarını açıkladı.

ŞUBAT

Diyarbakır Göç Vakfı, 15 ili kapsayan çocuk hakları ihlali raporunu yayınladı. Rapora göre son üç aylık dönemde altı çocuk gelinden beşi öldü, ikisi töre cinayetine kurban gitti. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı raporuna göre 2001-2005 döneminde erkeklerin yüzde 1.2'si, kadınların 14.6’sı 18 yaş altında evleniyor. 2006-2011 döneminde ise bu sayılar erkekler için yüzde 0.3, kadınlar için yüzde 7.6. Kız çocukların okuması ve erken evliliklerin önlenmesi için Milli Eğitim Bakanlığı yeni bir proje başlattı. Proje kapsamında 18 ilde müftü, imam, bilim adamı ve sanatçılar konferanslara katılıp çocukların erken evlendirilmemesi için konuşmalar yapacak. Çocuk gelinleri önlemek için çalışmalar yapan Uçan Süpürge Derneği, Mart ayında bir rapor yayınlayacaklarını ve yeni projelerini tanıtacaklarını açıkladı.

Pakistan’da çocukların yüzde 50’si çocuk sahibi

Sabancı Vakfı, çocuk evlilikleriyle ilgili uluslararası düzeyde çalışan bir ağ olan Girls Not Brides üyeleri toplantısına ev sahipliği yapıyor. Toplantıda çocuk evlilikleriyle mücadele etmek için 23 ülke bir araya geldi. Sabancı Vakfı'nın ev sahipliği yaptığı Girls Not Brides platformunda, dünyada her gün 38 bin kız çocuğun evlendirildiği belirtildi, evlilik yaşının 18'e çıkarılması gerektiği vurgulandı. Sabancı Vakfı'nın desteklediği Girls Not Brides toplantısında konuşan Güler Sabancı, başbakanın açıkladığı Barış Süreci açılımlarını desteklediğini ve Kürt sorununun çözümü için atılan adımların çocuk evliliklerini de azaltacağını düşündüğünü belirtti. Türk Halk Müziği sanatçısı Sevim Seçkin'in çocuk evlilikleriyle ilgili hikayelerin bulunduğu 'Kınalı Üzüm Taneleri' kitabı yayımlandı. Girls Not Brides Platformunun liderlerinden Lakshmi Sundaram, Türkiye'de yaptığı konuşmasında dünyada her yıl 14 milyon kız çocuğun evlendirildiğini belirtti. Pakistan Blue Veins isimli sivil toplum kuruluşu sözcüsü ise Pakistan'da 15-18 yaş arası kız çocuklarının yüzde 50’sinin çocuk sahibi olduğunu ve evlilik yaşının altı yaşa kadar düştüğünü aktardı.

BDP’den çocuk istismarına ilişkin ilgili önerge

BDP milletvekili Faysal Sarıyıldız, çocuk evliliklerini yaygınlaşmasında etkili olan yapının açığa çıkarılması ve bu istismarın sonlandırılması için meclis araştırması açılmasını istedi, çocuk gelinlerin sayısının 181 bini aştığını belirtti. Kadına yönelik şiddete, erken evliliklere, tacize ve istismara karşı olan V-Day hareketi, dünyanın her yerinde aynı anda kadınları eyleme çağırdı. V-Day'in yayımladığı Birleşmiş Milletler raporuna göre dünyada çocuk gelin sayısı 60 milyon, bu sayının 31 milyonu Asya'da. V-Day'in 'Bir milyon kadın ayaklanıyor' hareketi için açıklamada bulunan Güler Sabancı, Türkiye'de erken evliliklerin yüzde 32 olduğunu belirtti ve toplumsal bilinci arttırmak için destekledikleri Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneğinin Hindistan'ı ziyaret ettiğini söyledi. Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği Derneği Genel Koordinatörü Sevna Somuncuoğlu, çocuk gelin konusunun üstünün örtülmemesi gerektiğini, devlet, din ve sivil toplum kurumlarının birlikte çalışması gerektiğini söyledi. Henüz kabul görmüş bir 'çocuk' tanımı olmamasının eksiklik olduğunu ve çözüm için bu tanımın yapılmasını istediklerini belirtti.

Çocuk gelin yaşı 12’ye düştü

KAMER'in Muş'ta yaptığı kadın anketlerinde, çocuk gelin yaşının 12'ye düştüğü ortaya çıktı. Antalya Vali Yardımcısı Halil Serdar Cevheroğlu, kadın sığınma evlerinin artık zorla evlendirilmiş çocuklara da açık olduğunu açıkladı. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu'nun raporuna göre, Türkiye çocuk evlilikleri konusunda Avrupa'da ikinci sırada yer alıyor. Antalya'da 2011 yılında çocuk yaşta evlendirilenlerin sayısının 2 bin 531 olduğu açıklandı. Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye İş Kadınları Derneği ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın açıkladıkları 'Bir Başkadır Benim Memleketim' projesiyle, Yatılı Bölge İlköğretim Okullarında kız çocukları erken evliliklere karşı eğitmenin amaçlarının arasında olduğunu söyledi. Annesi, ablası ve yeğenini trafik kazasında kaybeden bir kız çocuk, abisi ve ablası tarafından kendisinden 22 yaş büyük eniştesiyle evlendirilmeye zorlandı, çocuğun yardım istemesi üzerine evlilik engellendi. İzmir'de evli kadınların yüzde 4.5'inin 18 yaşın altında olduğu ortaya çıktı.

Çocuk yaşta evlenenlerin düğününe gitmeyin çağrısı

Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği çocuk evliliklerini önlemede en önemli adımlardan birinin toplum gücünü kullanmak olduğunu belirtti ve çocuk yaşta evlendirilenlerin düğününe gitmeyin çağrısı yaptı. İzmir'de 16 yaşında amcasının oğluyla evlendirilen Esranur Ağıç, sevdiği gencin bir tartışmada bıçaklandığını duydu ve oturdukları binanın dokuzuncu katından atlayarak intihar etti. İzmir'de çocuk yaşta Alkan Çetin'le imam nikahı evlenen kız çocuk, 18 yaşına girdiğinde resmi nikahla evlendi. Alkan Çetin'e çocuk istismarı suçundan kamu davası açıldı. 15 yaşındaki kız çocukla evlenen ve bir çocuğu olan Sedat Alkan'a 10 yıl 10 ay, ailesine de beş yıl beş ay hapis cezası verildi. Adana'da 15 yaşındaki iki kız çocuğun berdel usulü birbirlerinin ağabeyleriyle evlendirildikleri ortaya çıktı, çocuklar korumaya alındı. Çanakkale'nin Bayramiç ilçesinde sekiz yıl süren iki çocuk gelin davası sonuçlandı. Şuan resmi nikahla evlenen sanıklara dörder yıl hapis cezası verildi.

MART

Altı yıl önce 18 yaşından küçük kızla evlendirilen Onur Süzgün altı yıl sonra sekiz yıl dört ay hapis cezasına çarptırıldı. 8 Mart Kadınlar Günü’nde çocuk evliliklerini durdurun mesajı verildi. İstanbul'da 10, 13,14 yaşlarındaki beş kız zorla evlendirildi, olayın ortaya çıkmasıyla aileler hakkında dava açıldı. Küçük yaşta kaçarak ya da dini nikahla evlenen, 18 yaşından sonra kendileriyle resmi nikah kıyarak evlenen eşleri hakkında dava açılan kadınlar yasanın düzenlenmesi istemiyle Ankara'da buluştu.15 yaşındaki kız çocuğun ağabeyi dayısının kızını kaçırdı, dayısı karşılığında yeğenini bir tanıdığıyla evlendirmek istedi. Kız çocuk yetkililere sığındı.Uçan Süpürge 'Kadınlar Baharı Karşılıyor' buluşmasıyla çocuk evliliklerini bir kez daha gündeme taşıdı. Diyarbakır Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi'nde son bir yılda yaşları 12-17 arasında değişen 448 çocuğun doğum yaptığı ortaya çıktı. Zonguldak'ta 7 yıl önce 12 yaşındaki kız çocukla dini nikahla yaşamaya başlayan C.K.'nın duruşması sonuçlandı, C.K.'ya sekiz yıl dört ay, kızın babasına altı yıl üç ay hapis cezası verildi. Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği çocuk gelinlerle ilgili saha çalışması yapmak için Nijerya ve Nijer'e gitti.

NİSAN

“Küçük Yaşta Evlilik Büyük Geliyor” sloganıyla Türkiye’de çocuk gelinlere karşı kampanya yürüten Uçan Süpürge, Hindistan, Bangladeş, Nijerya ve Nijer tecrübesini yerinde inceledi. Nijer’deki mevkidaşı, Bakan Fatma Şahin’e hitaben “Bir araya gelelim” teklifinde bulundu. Küçük yaşta kız çocukla evlenen erkeğe verilen cezayı bozan Yargıtay, gerekçe olarak çocuk gelinin yaşı konusunda yalan söylemesini gösterdi. Nevşehir’de 13 yaşındaki kız çocuk R.M. aile kararıyla evlendirildi. Olay ortaya çıkınca Nevşehir Ağır Ceza Mahkemesi, çocuğun anne ve babasını “çocuğun cinsel istismarı” suçundan mahkum etti. CHP’li Gürsel Tekin, Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nda çocukların içler acısı durumunu ortaya koydu.

MAYIS

Suriye’deki savaştan kaçarak Türkiye’ye sığınan Suriyelilerin yaşadıkları çadır kentlerde yaşları 12-15 arasında değişen çocuk gelinler çoğunlukta. Manisa’da 15 yaşında kendi isteğiyle evlendiğini iddia eden genç kızın kocası 7 yıl sonra ‘küçük yaşta kız çocukla birlikte olmak’ suçundan hapse mahkum edildi. Kız çocuk, eşinin salıverilmesini istiyor. Mersin’de 15 yaşında amcasının oğluyla evlendirilen Gülistan, 3.5 aylık hamileyken eşi tarafından öldürüldü. Dünya’da bir milyon kadının aynı anda dans ederek protesto ettiği kadına şiddet konusundan sonra, yine bir milyon kadın çocuk gelinler için dans edeceği belirtildi. İstanbul’da 14 yaşındayken kendisinden üç yaş büyük biriyle evlenen Alev Ulus’un eşi, sekiz yıl sonra ‘küçük yaşta kız kaçırma’ suçundan hapse atıldı. İki çocuğu olan kalan genç kadın kocasının salıverilmesini istedi. Türkiye Barolar Birliği Kadın Hukuku Komisyonu Dönem Başkanı Gökçen Kaya, Türkiye’de yapılan dört evlilikten birinin çocuk evliliği olduğunu ve geçen senelere oranla çocuklarının yaşını büyütmek için başvuran ailelerin arttığını belirtti.

Türkiye’de çocuk yaşta evlilik sayısı 42 bin olarak açıklandı

Adana’da 16 yaşında evlendirilen genç kızın intiharıyla ilgili Cumhuriyet Savcısı kimseyi suçlu bulmadı. Türkiye İstatistik Kurumu, 2012 yılında Türkiye’de evlenen kız çocuk sayısının 42 bin olduğunu açıkladı. Adana’da 15 yaşındaki kız çocuk 19 yaşındaki M.G. ile evlendirildikten kısa süre sonra intihar etti. Cumhuriyet Savcısı yaptığı incelemede kimseyi suçlu bulmadığını açıkladı. Türkiye’de geçen sene evlenen erkek çocuk sayısı 1.903 iken, evlenen kız çocuk sayısı 40.428 olarak açıklandı. Toplam evli çocuk nüfus oranı 2008’de yüzde 0.99 iken, 2012’de 0.74’e geriledi. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun eşi Selvi Kılıçdaroğlu, çocuk gelinler, kadına şiddet gibi sorunların çözümüne tam destek verdiğini, en kısa sürede halkın bilinçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Eskişehir’de Milli Eğitim Bakanı Nabi Avcı’nın da katıldığı ortaöğretim yeniden yapılandırılması değerlendirme toplantısı, Eğitim-Sen üyeleri tarafından protesto edildi. Protestoda 4+4+4 projesinin çocuk gelinleri arttıracağına dair pankartlar taşındı.

14 yaşındaki R.B. ile evlenen S.B’ye 10 yıl hapis cezası verildi

Çocuk Gelinler sergisi, 16. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali etkinlikleri kapsamında Kanada Büyükelçisi’nin de katılımıyla Alman Kültür Merkezi’nde açıldı. Ankara Altındağ’da yaşayan 24 yaşındaki S.B. suç tarihinde 14 yaşında olan R.B. ile evlenmek istedi. Dini nikahla yaşadıklarının ihbar edilmesi üzerine tutuklanan S.B.’ye 10 yıl hapis cezası verildi. Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği çalışmalarını tanıtmak için düzenledikleri toplantıda çocuk gelinleri önlemenin kadına şiddeti de önleyeceğini düşündüklerini belirtti. Türkiye Anneler Derneği Eskişehir Şube Başkanı Bilge Bilgin, yaptığı açıklamada çocuk gelin yaşının 12-13’e indiğini, bu tarz birlikteliklerin tecavüz sayılması gerektiğini belirtti. Kayseri’de 300 kadın, evliliği çözüm olarak gören 18 kız çocuğa iş sağlayarak evlenmelerini engelledi. Denizli’de özel bir gündüz bakımevi, çocuk evlilikleri hakkında halkı bilinçlendirmek için, velilerle birlikte toplantı düzenledi.

HAZİRAN

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler Bölümü öğrencileri ve öğretim üyeleri ‘çocuktan gelin olmaz’ projeleriyle ilgili çalışmalara başladı ve aynı isimli facebook sayfasını açtı. Siirt’in Pervari ilçesinde bir ay önce teyzesinin oğluyla evlendirilen 14 yaşındaki kız çocuk, evinin banyosunda iple asılmış olarak bulundu. Genç kızın bir aylık hamile olduğu ortaya çıktı. Bitlis’in Tatvan ilçesinde, Mizgin Kadın Danışma Merkezi çocuk gelinleri engellemek amacıyla bilgilendirme çadırı kurdu. Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi tarafından ‘Erken Yaşta Evliliklerin Toplumsal Meşruiyeti: Nitel Bir Araştırma’ konulu çalışma başlatıldı. Bitlis’in Tatvan ilçesinde belediyeye bağlı faaliyet yürüten Mizgin Kadın Danışma Merkezi, kurduğu çadırlarda halkı çocuk evliliklerine karşı bilinçlendirdi. Adana’da Seviye Belirleme Sınavına gönderilmeyince polis tarafından alınarak sınava yetiştirilen küçük kızın evlendirilmek üzere olduğu ortaya çıktı. Mersin Kadın Hakları Merkezi tarafından yapılan toplantıda çocuk gelinleri önlemek amacıyla muhtarların da sürece dahil edilmesi kararlaştırıldı.

Siyah duvaklı yürüyüş düzenlendi

Eğitim-Sen Diyarbakır Şubesi Kadın Komisyonu üyeleri, siyah duvaklarla yürüyüş düzenleyerek çocuk evliliklerini protesto etti. ANAP eski Diyarbakır Milletvekili Sebgetullah Seydaoğlu, Diyarbakır’da 52 köyü kapsayan ve başlık parası, çocuk gelinler ve çok eşliliğe son vermek için Akil İnsanlar Komitesi kurdu. 3. Kadın Sivil Toplum Kuruluşları Forumu için 81 ilden 600 kadın Ankara’da bir araya geldi, çocuk gelinler sorununun da içinde bulunduğu çeşitli konular tartışıldı. CHP Ankara Milletvekili Aylin Nazlıaka, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanına, AKP’nin İstanbul Kazlıçeşme’de düzenlediği mitingde bir kız çocuğun elinde tuttuğu ‘Ayyaş koca değil, Allah’tan korkan dindar koca istiyoruz’ pankartını hazırlayıp küçük kıza taşıtanlar hakkında işlem başlatılıp başlatılmadığını sordu. İstanbul’da 13 yaşında evlendirilen, 16 yaşında bebek sahibi olan G.K., eşinin yakalanmaması için bebeğin babasının kız kardeşiymiş gibi gösterilerek doğum yapması sağlandı. Hastane durumu fark edince bebeğin babası ve ailesine dava açıldı.

Türkiye’de çocuk gelin ve damatlar sergisi

‘Kimseye Etmem Şikayet’ adlı şarkının söz yazarı İhsan Raif’in 13 yaşında zorla evlendirilmesi Mehmet Öklü tarafından şarkının adıyla kitaplaştırıldı. Çocuk gelinlerin sayısının artmasıyla birlikte Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 15 bin aileyle görüşme kararı aldı. Görüşmelerde erken evlendirilen kız çocukların şiddet görüp görmediğinin tespit edilmesi, henüz evlendirilmemiş kız çocukların eğitimlerine devam ettirilmesinin sağlanmasının planlandığı açıklandı. Bursa’da yaşayan fotoğrafçı Faik Kaplan, ‘Türkiye’de çocuk gelin ve damatlar’ projesi için çektiği fotoğrafları önce İtalya’da sonra Türkiye’de sergiledi. Adana’da 14 yaşındayken sevgilisiyle kaçan Ayşegül Döngel’i ailesi reddetti, genç kadın 23 yaşındayken intihar etti. Cenazesini kimse sahiplenmediği için kimsesizler mezarlığına defnedildi. Sabancı Vakfı 2013 yılı için dokuz yeni projeye destek vereceğini açıkladı. Projelerden biri Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği’nin ‘Çocuk Gelinler’ projesi oldu.

TEMMUZ

Hatay Barosu Kadın Komisyonu, kadına yönelik şiddetin ve çocuk evliliklerinin durdurulması için halkı bilinçlendirme toplantıları yapmaya başladı. Kayseri’de 10 yaşındaki kız çocuğun ailesinin izniyle imam nikahıyla evlendirilip, 14 yaşında anne olduğu ortaya çıktı. Çocuk gelinin eşi ve eşinin ailesiyle ilgili soruşturma başlatıldı. Son altı ayda aralarında çocuk gelinlerin de bulunduğu 88 kadının öldüğü açıklandı. Afganistan’da 13 yaşında evlendirilen Seher Gül’e işkence eden üç kişi 10 yıl hapis cezasına çarptırıldıktan bir yıl sonra serbest bırakıldı. Malatya’da 15-19 yaş grubunda evlendirilen çocuk sayısı 12 yılın rakamlarına göre azalma gösterdiği açıklandı. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler Bölümü, 2012-2013 yılı için ‘Çocuktan Gelin Olmaz’ projesi başlattı.

AĞUSTOS

Çocuk istismarı ile ilgili yeni bir yasa tasarısı hazırlandı. Tasarıya göre zorla evlendirilen çocukların anne ve babasına bir yıl ila üç yıl arasında hapis cezası öngörüldüğü açıklandı. Uluslararası Üniversiteli Kadınlar Federasyonu Kongresi (IFUW) İstanbul’da yapıldı. Kongrede çocuk gelinler sorununun da içinde bulunduğu konular tartışıldı. Adana’da 10 yaşındaki G.D.’yi kaçırıp birlikte yaşadığı iddia edilen 28 yaşındaki Mehmet G. İle babası ve kız çocuğun annesi hakkında 25 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açıldı. Adana’da bir yıl önce kendisini kaçıran gençle evlendirildikten sekiz ay sonra, 15 yaşında intihar eden Kübra Ulaş’la ilgili soruşturmada ‘şüpheliler hakkında kovuşturmaya yer olmadığına’ karar verildi. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği, ‘Anadolu’da okumak isteyen bir kızınız var. Haberiniz var mı?’ projesiyle kız çocukları eğitmek için burs imkânlarını arttırmak istediklerini, bu bursların çocuk evliliklerini de azaltacağını belirtti. Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği’nin geçtiğimiz Aralık ayında çocuk evlilikleri ile mücadele pratiklerini öğrenmek için gittiği Hindistan’da görüştüğü Vikalp Derneği çocuk evliliklerini önleme yolunda Rajastan Eyaletinde kampanyalara başladığını açıkladı. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve UNICEF’in ortak çalışması olan ve çocuk görüşlerini yansıtan rapora göre çocuklar erken yaşta evlenmek istemiyor. Türkiye’de 2011 yılında ‘çocuğun cinsel istismarı’ suçundan 33 bin 992 dava açıldığı açıklandı.

EYLÜL

Niğde’nin Dündarlı köyünde doğum kontrolü için çok az sayıda kadının gelmesi üzerine harekete geçen yetkililer kasabanın sırrını ortaya çıkardı. Kasabada kız çocukların 14 yaşına gelmeden evlendirildiği, bunun suç olduğunu bilen ailelerin de çocuklarını sakladığı belirtildi. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü’nce yapılan araştırmada, 15-19 yaş arasında evlendirilen kız çocuklarda gebe kalamama, erken doğum, rahim kanseri, HIV/AIDS gibi hastalıkların daha sık görüldüğü ortaya çıktı. Milli Eğitim Bakanlığı’nın yeni Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği ile birlikte lisedeyken evlenen öğrencilere izin çıktı. Lisede okurken evlenen öğrencilerin kayıtlarının açık liselere nakledileceği bildirildi. Diyarbakır Dicle Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre bölge köy okullarının oluşturulması halinde çocuk evliliklerinin azaltılacağı açıklandı.

Yemen’de bir çocuk gelin yaşamını yitirdi

Yemen’de 40 yaşlarında bir adamla evlendirilen sekiz yaşındaki kız çocuk vajina ve iç organlarındaki yaralanmalar nedeniyle hayatını kaybetti. Yazar Cemil Kavukçu’nun, kız çocukların okutulmadığı ve erken yaşta evlendirildiği bir dönemi konu alan romanı ‘Yolun Başındakiler’ yayımlandı. Tekirdağ’da 13 yaşındaki kızı 26 yaşındaki oğullarıyla evlenmeye zorlayan aile, komşularının ihbarıyla yakalandı. Aile hakkında dava açıldı, kız çocuk devlet korumasına alındı. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nin 50. Yılı törenlerinde çocuk gelinleri konu alan sinema filmi ‘Halam Geldi’ filminin galası yapıldı. Uçan Süpürge Kadın İletişim Derneği’nin hazırladığı ‘çocuk gelinler bilgi seti’ çıktı. Bilgi setinde 10 başlık altında soru cevap şeklinde erken ve zorla evlilikler inceleniyor.

EKİM

Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu ve Konak Belediyesi Doğu ve Güneydoğu Bölgelerindeki çocuk evlilikleri ve ekonomik nedenler arasındaki ilişkileri inceledi. Türk Kadınlar Birliği Sakarya Şube Başkanlığı, Sakarya Barosu ve Sakarya Üniversitesi ile birlikte erken evliliklerin de arasında bulunduğu birçok konuda panel, kurs ve eğitim düzenleyeceklerini açıkladı. Çocuk Gelinlere Hayır Platformu kuruluşunun da yıl dönümü olan 11 Ekim Dünya Kız Çocukları Günü’nün ikinci yılını bisiklet turu ile kutladı. Platform Ankara Güven Park’ta başlayan kız çocuklar için düzenlenen bisiklet turunun bitiş noktası Kuğulu Park’ta bir basın açıklaması yaptı. İçişleri Bakanlığı’nın rakamlarına göre son üç yılda 18 yaş altı evlenenlerin sayısı 134 bin 629 olarak açıklandı. Muş Kadın Derneği’nin yaptığı araştırmaya göre yöre halkının çoğunluğu çocuk evliliklerine normal bakıyor, kız çocuğun hayatını feda edebileceklerini söylüyor. Eğitim-Sen’in raporlarına göre 4+4+4 sistemiyle ilkokula devam eden kız çocukların oranı yüzde 26 geriledi. Gaziantep Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi, Büyükşehir Belediyesi ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü 11 Ekim Dünya Kız Çocukları Günü nedeniyle ‘çocuk hakları’ konulu bir konferans düzenledi.

BDP’den çocuk gelinlerle ilgili soru önergesi

BDP Şırnak milletvekili Ayla Akat Ata çocuk gelinlerle ilgili araştırma yapılması için Sağlık Bakanlığı’na soru önergesi sundu. Ankara’da 14 yaşındaki kız çocuk eşinden ikinci kez hamile kalınca ortaya çıkan çocuk gelin skandalında 24 yaşındaki eşe sekiz yıl altı ay hapis cezası verildi. CHP Tekirdağ Milletvekili Candan Yüceer, çocuk gelinlerle ilgili harekete geçilmesi için meclisi göreve çağırdı. Suriye’deki savaştan kaçıp Türkiye’ye sığınan mültecilerin kız çocuklarını çocuk yaşta evlendirdikleri ortaya çıktı. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı küçük yaştaki çocuklarını evlendiren anne babalara verilen 15 yıllık hapis cezasının 22,5 yıla kadar çıkacağını açıkladı. BM Nüfus Fonu raporuna göre her gün 18 yaşın altındaki 20 bin kız çocuk doğum yapıyor.

KASIM

Sempozyumda çocuk gelinler sorunu büyük yer tuttu. TÜBAKKOM Kayseri’deki toplantısında, kadına ayrımcılık, istismar, çocuk gelin konularıyla ilgili rapor hazırlayacaklarını açıkladı. Samsun’da geçen yıl 14 yaşındaki üç aylık hamile eşini darp edip üzerinden motosikletle geçtiği iddiasıyla tutuklanan 20 yaşındaki genç, dört yıl iki ay hapis cezasına çarptırıldı. Diyanet İşleri Başkanlığı yaptığı açıklamayla çocuk istismarının göz ardı edilemeyeceğini, çocuk evliliklerinin dinen de uygun olmadığını belirtti. Dünya Çocuk Hakları Günü’nde, Avrupa Konseyi her beş çocuktan birinin cinsel istismar tehlikesi altında bulunduğunu açıkladı ve çocuk gelinlerle ilgili hükümetlerin ve sivil toplum kuruluşlarının adım atması istendi. Yargıtay 14. Ceza Dairesi, Sağlık Kurulu raporuna göre suç tarihinde 14 yaşındaki kız çocukla birlikte yaşayan F.Y. hakkındaki 11 ay hapis cezası kararını bozdu. Kız çocuğun kemik yaşının tespit edilmesi istendi.

14 yaşındaki kız çocuğu poşuyla katledildi

Dünya Çocuk Hakları Günü sebebiyle, TBMM Sağlık Aile Komisyonu, Çocuk Hakları İzleme Komitesi, UNICEF, Uluslararası Çocuk Merkezi ve Yasama Derneği; çocuk haklarıyla ilgili hukuk paneli düzenledi. Panelde çocuk haklarıyla ilgili en büyük sorunun erken evlilikler olduğu belirtildi. Konya’da beş aylık evli 17 yaşındaki Havva, bir inşaatın yedinci katından atlayarak intihar etti. Adana’da 16 yaşında nişanlısından hamile kalan kız çocuk, namus bahanesiyle öldürülmekten korktuğu için kürtaj yaptırıldı. İki yıl önce 14 yaşındayken evlendirilen kız çocuk ikinci çocuğuna dört aylık hamileyken eşi tarafından poşuyla boğularak öldürüldü. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 15 yaşından küçük kız çocuklarla evlenen ve ‘çocuğun nitelikli cinsel istismarı’ suçundan hüküm giyen sanıkların, ‘yaşını bilmiyordum’ savunmasını geçersiz saydı. Türkiye Psikiyatri Derneği raporuna göre, erken evlendirilen kız çocuklarda şiddet görme ve intihar etme daha çok görülüyor.

ARALIK

Diyarbakır’da 300 kadını kapsayan araştırmada, kadınların yarısından fazlasının 15 yaşını doldurmadan evlendiği tespit edildi. Birleşmiş Milletler’in verilerine göre, dünya çapında 18 yaşından önce evlenen kız çocukların sayısının yaklaşık 60 milyon olduğu bildirildi. Bursa’da işadamı Faik Kaplan’ın 15 fotoğraftan oluşan, çocuk gelinler konulu “Ölüm Bizi Ayırana Kadar” sergisi ziyarete açıldı. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 15 yaşından küçük kız çocuklarla ve “çocuğun nitelikli cinsel istismarı” suçundan hüküm giyen sanıkların, “yaşını bilmiyordum” savunmasını kabul eden karara itirazı kabul etti. Adana’da “ilişkisi var” iddiasıyla kocasının öldürdüğü üç çocuklu Semra Ok’un (34), 12 yaşında evlendirildiği, 14 yaşında ise anne olduğu ortaya çıktı. TRT Türk Halk Müziği Sanatçısı Sevim Seçkin, çocuk gelinlere dikkat çekmek için çocuk yaşta gelin olan annesi için türkü besteledi.

Çocuk gelinler projesinde Konya pilot il seçildi

Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde sınavlara hazırlanmak için gidilen dershanelerin kız çocukların çocuk yaşta evlendirilmelerini engellendiği bildirildi. Adana’da 15 yaşlarındaki kuzenler, birbirlerinin 17 ve 25 yaşlarındaki ağabeyleriyle evlendirildi. İstanbul Kartal’da 1999 doğumlu G.P. bir kız bebek dünyaya getirdi. Baba B.P. ise kızının 14 yaşından büyük olduğu için evlendirildiğini söyledi. Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği Çocuk Gelinler projesi kapsamında Konya pilot il seçildi. Milli Eğitim Bakanlığı, 12. sınıf öğrencilerine rehberlik dersinde “eşimi seçerken” adlı bir etkinlik uygulamaya başladı. Uygulama “öğrencileri bir an önce baş gözetmek” olarak yorumlandı. İstanbul Bilgi Üniversitesi “Ama Ben Daha Çocuğum” başlıklı bir seminer düzenleyerek, çocuk istismarı ve çocuk gelinler konusuna dikkat çekti. Sabancı Vakfı Filantropi Semineri kapsamında Girls Not Brides kurucuları arasında yer alan Hollanda Prensesi Mabel Van Oranj İstanbul’a gelerek erken yaşta evliliklerin önlenmesi konusunda verdikleri mücadeleyi anlattı.

‘Çocuk Gelinlere Hayır’ sergisi Kırşehir’de başlatıldı

Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği, İç Anadolu Bölgesi için özel olarak hazırladığı “Çocuk Gelinlere Hayır” başlıklı gezici sergisini Kırşehir’de başlattı. Erzurum’da kuzeninin tecavüz ettiği 13 yaşındaki E.D. için aileler, berdelle evlilik, bir tarla, bir inek ve beş koyun karşılığı anlaşmaya vardı. Diyarbakır’da 16 yaşındayken berdelle evlendirilen Berivan, 18’inde eşi tarafından öldürüldü. Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği tarafından hazırlanan ve 81 ilde değerlendirilen bilgilere göre Türkiye’de kadın ve erkeklerde evlenme yaşı sürekli yükseldi. Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde 12 yaşındaki B.T., Kaymakam’a “Bizi de kurtar” diye mektup yazdı. Adıyaman’da çocuk evliliklerine engel olmak için 13 yıldır mücadele eden Emine Kardeş, 165 kız çocuğun eğitimini sürdürmesini sağladı.

(mg)