JINHA

AMED – 21 Şubat Dünya Anadil Günü nedeniyle Diyarbakır’da bini aşkın yurttaşın katılımıyla yürüyüş düzenlendi. 21 Şubat’ın asimilasyona karşı bir mücadele günü olduğunu vurgu yapan Kurdî-Der Genel Başkanı Sabahattin Gültekin, “Kürtlerin kırmızı hattı, ilkokuldan üniversiteye kadar, anadilde eğitim görmektir. Anadilde eğitim sadece Kürt halkı için değil, bu coğrafyadaki bütün halk ve toplumlar için en doğal haktır. Kürt halkı ve bu coğrafyada yaşayan bütün halklar, günlük yaşamlarında kurum ve kuruluşlarında anadillerini yaşatmalılar” dedi.

Kürt Eğitim ve Dil Hareketi (TZPKurdî) 21 Şubat Dünya Anadil Günü vesilesiyle Koşuyolu Parkı İnsan Hakları Anıtı önünden Diyarbakır İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne kadar yürüyüş gerçekleştirdi. Yürüyüşe bini aşkın yurttaşın yanı sıra TZPKurdî, Kurdî-Der, BDP, DTK, DÖKH ve DÖKH bileşenleri, Diyarbakır Barış Anneleri Meclisi, SES, Eğitim Sen, Megam Der, LGBT aktivistleri, DTK Eş Genel Başkanı Aysel Tuğluk, BDP Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eş Başkan Adayı Gültan Kışanak, BDP Diyarbakır İl Eş Başkanı Zübeyde Zümrüt de katıldı. Yürüyüşe katılanlar, Kirmancî ve Kirmanckî “Zimanê Min Qedexe Neke”, “Zimanê Me Hebuna Me Ye”, “Zimanê Me Rumeta Me Ye”, “Bê Ziman Jiyan Nabe” yazılı dövizler, taşındı ve erbane eşliğinde sloganlar atıldı. Ayrıca yürüyüşe kadınlar öncülük ederken, “Jin jiyan e, Jiyan ziman e”, “Yurtseverlik; Dil, Kültür ve Tarihine Sahip Çıkma Mücadelesidir”, “Azadiya Rêberê Gelê Kurd, Azadiya Zimanê Ye”, “21’ê Sibatê Roja Zimanê Dayîkê Li Rêberê Gelê Kurd Pîroz Be” pankartları da kadınlar tarafından taşındı.

’21 Şubat asimilasyonla mücadele günüdür’

Yürüyüş boyunca yoğun güvenlik önlemleri alınırken, İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne kadar gerçekleştirilen yürüyüşün ardından açıklamayı Kurdî-Der Genel Başkanı Sabahattin Gültekin yaptı. Açıklamayı Kirmanckî ve Kirmancî lehçelerinde yapan Sabahattin, konuşmasına ilk olarak 21 Şubat 1952 yılında Bangladeş’te anadilde eğitim hakkı isteyen üniversite öğrencilerinin devlet güçleri tarafından katledildiğini hatırlattı. Ayrıca 21 Şubat’ın 1999 yılında UNESCO tarafından Dünya Anadil Günü ilan edildiğini söyleyen Sabahattin, 2000 yılından itibaren bu günün bütün dünyada kutlanmaya başladığını belirtti. Sabahattin, bugünün kabul edilişinin ardından asimilasyonun bir insanlık suçu olarak kabul edildiğini ve aynı zamanda buna karşı bir mücadele günü olduğunu, anadilin kişinin ve ulusların en doğal hakkı olduğunu vurguladı. Ortadoğu’da en çok Kürtlerin sömürüldüğüne işaret eden Sabahattin, “İkinci Dünya Savaşı ile Kürdistan dört parçaya bölündü. Kürtlerin, isimleri, kimlikleri ve kültürleri yasaklandı” dedi. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanından sonra Kürt halkının kültürü, dili ve kimliği için varlık mücadelesi verdiklerini kaydeden Sabahattin, “Bu 90 yıllık direnişte Kürt halkı, işkence, asimilasyon, katliamlarla karşı karşıya kaldı” dedi.

‘Her yerde anadil yaşatılmalıdır’

“Bundan sonra Ortadoğu’daki hiçbir politika, Kürtler olmadan yürütülemez” diyen Sabahattin, 2000 yılında Türkiye’de başlatılan yeni bir politika ile cemaat ve AKP’nin eliyle din adına asimilasyon politikalarının devam ettirildiğini ifade etti. Sabahattin, Türkiye’de başlatılan yeni Kürt politikalarına TRT-6 kanalının açılmasını ve üniversitelerde seçmeli Kürtçe derslerinin verilmeye başlanmasını örnek verdi. Kürtlerin artık inkar edilemeyeceğini fakat asimilasyonun hala devam ettiğini dile getiren Sabahattin, “Kürt sorununun çözümünde olmazsa olmaz şart, Kürt dilinin statüsüdür. Kürtlerin kırmızı hattı, ilkokuldan üniversiteye kadar, anadilde eğitim görmektir. Anadilde eğitim sadece Kürt halkı için değil, bu coğrafyadaki bütün halk ve toplumlar için en doğal haktır. Kürt halkı ve bu coğrafyada yaşayan bütün halklar, günlük yaşamlarında kurum ve kuruluşlarında anadillerini yaşatmalılar. Bu duygu ve düşüncelerle, 21 Şubat Dünya Anadil Günü, bütün halklara ve uluslara kutlu olsun” açıklamalarında bulundu.

Türkiye’de 18 dil kaybolma tehlikesi ile karşı karşıya

Ardından Eğitim-Sen Diyarbakır Şubesi Başkanı Özlem Kaçar ise, kapitalist modernitenin ulus devlet anlayışıyla birlikte farklı din, dil, kültür ve inançların baskı altına alınarak asimilasyona uğradığını ifade etti. Asimilasyona karşı verilen mücadeleye Rojava’yı örnek gösteren Özlem, “Rojava’da yaşanan statü ile orada yaşayan toplumlar kendi kültürlerini, dillerini ayakta tutmaya çalışarak her gün bedeller ödemeye devam etmektedirler” şeklinde konuştu. “Çok kültürlü, çok dilli bir toplumda bir arada gönüllü ve demokratik bir birlik için tüm halkların eşit haklara sahip olması gerekmektedir” diyen Özlem, Türkiye’de de 18 dil kaybolmayla karşı karşıya olduğunu, bunlardan birinin de Kürtçe’nin Kirmançkî lehçesi olduğuna dikkat çekti. Anadille ilgili yasakçı, tekçi, toplumu ötekileştiren ve yaralayan tüm yasal engelleri kaldırmak için mücadeleye devam edeceklerinin altını çizen Özlem, “21 Şubat Dünya Anadil Günü’nde başta Amed olmak üzere örgütlü olduğumuz tüm alanlarda iki ders saati Kürtçe eğitim vererek, bu doğal talebi yaşama geçirmeye çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.

‘Asimilasyon politikalarının zeka geriliğine vurulması trajiktir’

Özlem, açıklamasında Bağlar İlçe Milli Eğitim Müdürü Abdurrahman Sevgili’nin sözlerini de hatırlatarak, şöyle devam etti:

“Daha dün Bağlar İlçe Milli Eğitim Müdürü’nün, Kürt coğrafyasında eğitimde yaşanan başarısızlığı adeta alay edercesine zekâ geriliğine ya da mevsimlik işçiliğine bağlaması trajiktir. Sanki mevsimlik işçiliği, devletin Kürt sorununa faşizan yaklaşımının bir sonucu olarak değil de, kendi başına bir sebepmiş gibi ele alarak, aslında cahilliğini ifade etmiştir. Oysa biliyoruz ki merkezi sınavlarda bölgemizde yaşanan bu başarısızlık 90 yıldan beri uygulanan anadilden yoksun tek dil politikasının somut olarak iflasıdır. İnsanların özgür, bilinçli ve eleştirel bireyler olabilmeleri için toplumların kendi anadilinde eğitim alması, cinsiyet eşitlikçi-ekolojik ve bilimsel niteliklere sahip ve parasız bir biçimde herkese sağlanmalıdır.”

Özlem’den sonra konuşan DTK Dil Komitesi’nde yer alan İrfan Babaoğlu da, anadilin önemine dikkat çekerek, herkesin 21 Şubat Dünya Anadil Günü’nü kutladığını belirtti. Anadilde eğitim taleplerini yineleyen İrfan, “Dilimizi konuşabildiğimiz sürece özgürleşebiliriz” dedi. Ayrıca İrfan, diline sahip çıkan tüm halkları ve Kürt halkını da kutladı.

(ekip/mg)