Hicret ÇİFTÇİ/JINHA

WAN- Nuda Kültür ve Sanat Merkezi’nde Erbane kursuna ilgi oldukça yoğun. Erbane’nin Kürt kültüründe 500 yıllık bir geçmişe sahip olduğunu dile getiren Nûda Kültür ve Sanat Merkezi Erbane Eğitmeni Dilan Alkan, “Heval Delîla beni çok etkilemişti. Sesiyle erbane çalışıyla beni büyülemişti. Ondan çok etkilendim ve bir gün onun yürüttüğü bu mirası yürütmek istedim. Gençler kendi miraslarına sahip çıkmalıdır. Çünkü gençler kendi toplumunun dinamizmini oluşturur ” dedi.

 Mezopotamya’nın en eski enstrümanlarından biri olan erbane uzun yılladır ruhu okşayan tınısıyla insanları büyülüyor. Birçok ülkede farklı isimle kullanılan erbanenin ortak özelliği ise doğanının sesiyle özdeşleştirilmesi ve insanların bu sesle büyülenmesidir. "Erbane İbranice de “tef”, Sümerlilerin dilinde “dup” Arami dilinde ise “Doff, daff”, Şırnak ve Serhat bölgelerinde “Def”  Xerzan ve Diyarbakır yörelerinde ise “Erbane” ismiyle kullanılıyor. M.Ö binli yıllarda kadınların icadı olduğu söylenen erbanenin, Ortadoğu ve Asya'ya da sıçradığı ve Kürt kültüründe önemli bir enstrümanı haline geldiği belirtiliyor. Erbanenin insanları etkileyen özelliklerini Nûda Kültür ve Sanat Merkezi Erbane Eğitmeni Dîlan Alkan anlattı.  

 ‘Heval Delîla’dan çok etkilendim’

 Kürt kültüründe erbanenin özel bir yeri olduğunu vurgulayan Dîlan, “Kürdistan’da da erbanenin köklü bir tarihi vardır. Yüzyıllardır Kürdistan’da erbane çalınmaktadır” diye ifade etti. Erbane çalmaya nasıl karar verdiğini, kendisini etkileyen nedeni anlatan Dîlan “Heval Delîla beni çok etkilemişti. Sesiyle erbane çalışıyla beni büyülemişti. Ondan çok etkilendim ve bir gün onun yürüttü bu mirası yürütmek istedim” dedi. Nûda Kültür ve Sanat Merkezi’nde 2 yıldır erbane dersi verdiğini dile getiren Dîlan, gençlerin kendi kültürlerine sahip çıkması gerektiğini belirterek, gençlerin kendi toplumunun dinamizmini oluşturduğunu ve en iyi kültürlerini onların koruyabileceğini kaydetti.

 ‘Sanat kadının rengi ile çok daha farklıdır’

 Kültür merkezi’nde kadın eğitmenlerin fazla olmasının kız çocuklarının başvuru yapmalarında olumlu etkisinin olduğuna dikkat çeken Dîlan, “Sanat kadınının rengiyle çok daha farklıdır. Kadının sanatı daha iyi yarattığına ve bununla birlikte kendini de yeniden yaratabileceğine inanıyorum” dedi. İlk başlarda bin 500 başvurunun yapıldığını söyleyen Dîlan, “Mahallemizde ailelerin durumu çok iyi değil. Birçok çocuk buraya gelemiyor. Bizimde bütün çocuklara enstrüman alacak bütçemiz yok. Bu durum bizi biraz zorluyor” diye belirtti. Çocuklara enstrüman alabilecek kişilerden yardım beklediklerini belirten Dîlan, “Belki bir çocuğa alınacak enstrüman o çocuğun gelecekte çok iyi bir müzisyen olmasını sağlayacaktır” vurgusunu yaptı. Yaptıkları hiçbir sanatı anadilinden bağımsız düşünmediklerini dile getiren Dîlan, “Evet sanat önemlidir. Ama anadilinde yapılan sanatı önemsiyoruz. Bu yüzden bütün eğitimlerimiz öncesinde dil eğitimi alıyoruz” diye ifade etti.

 ‘Newroz’da erbane çalan kadınlar dikkatimi çekti’

 Kursa ilişkin konuşan erbane öğrencisi Rozelin Botan, 2 yıldır kültür merkezinde kursa gittiğini belirterek, “İlk sene gitar kursuna geliyordum bu senede erbane öğrenmeye geliyorum. İlk başlarda kendime güvenim yoktu. Burada özgüvenim arttı” diye ifade etti. Bir diğer öğrenci Beyhan Sümer ise, “Newroz’da erbane çalan kadınlar dikkatimi çekiyordu. Bende bu nedenle başvurumu yaptım. Annem başta pek istekli değil. Annemi kendimle kursa getirdim. Buradaki hocalarımız ve arkadaşlarımla tanıştı. Çok memnun kaldı. Bu sefer kursa bir gün gitmesem neden gitmiyorsun diyor. Anneler çocuklarını kaygı duymadan kursa rahatlıkla gönderebilirler. Çocuklarına güvenmeli ve onlara gerekli desteği sunmalıdırlar” dedi.

 ‘Erbane çalarken Delîla’yı hissediyorum’

 Kursun Kürtçe öğrenme açısından da önemli bir yer olduğuna dikkat çeken kurs öğrencisi Kader Balık, “Erbane çalan kadınları gördüğümde bende çalabilirim dedim. Ve bende bir merak uyandırdı” şeklinde belirtti. Kız çocuklarının kursa gitmesine bazen çevredeki insanların olumlu bakmadığına değinen Kader, “Bu algı artık kırılmalıdır. Bütün ailelere sesleniyorum kimse dışarıdaki sözlere kulak asmasın burası çok güzel, dilimizi öğreniyoruz, kendimizi tanıyoruz” ifadesinde bulundu. Kader, erbaneyi her eline alışında Delîla’yı hissettiğini belirtti.

 ‘Kadın daha estetik ve disiplinlidir’

 Kürt kültüründe erbanenin güzel bir yere sahip olduğunu söyleyen kurs öğrencisi Kemal Erdem, “Van’da öğrenciyim. Müziği çok seviyorum. Boş zamanlarımda müziğe yoğunluk veriyorum” diye belirtti. Gençlerin boş zamanlarını doğru değerlendiremediklerini dile getiren Kemal, “Kendilerini sosyal aktiviteler ile geliştirebilirler. Kürt kültürü için dilleri için, halkı için iyi hizmetler daha verimli olabilirler” şeklinde konuştu. Derslerinden kaynaklı kadın kursiyerlerin olduğu sınıfta tek erkek olduğunu söyleyen Kemal, “Kadın ya da erkek benim için önemli değil. Kadın arkadaşlarımla zamanımız güzel geçiyor. Öğretmenimiz de kadın. Aslında kadın olması bizim için daha iyidir. Çünkü kadınlar çok daha estetik ve disiplinlidir” diye belirtti.

 (ss-hç/mg)