JINHA

İZMİR - Yüzleşme Atölyesi tarafından gerçekleşen, “Bu Topraklarda Öteki Kadınlar” konulu panele katılan Yazar Zeynep Tozduman, tarihte önemli yeri olan Ermeni Kadın Edebiyatçılar hakkında detaylı aktarımlarda bulundu. Zeynep, "Osmanlı’da, kadınların yazıyor olmasının ahlaksızlık olarak görülüyordu" dedi.

Yüzleşme Atölyesi, “Bu Topraklarda Öteki Kadınlar” konulu panel düzenledi. Yurttaşların yoğun ilgi gösterdiği TÜMTİS Konferans Salonu'nda gerçekleşen panelde Yazar Talat Ulusoy ve Yazar Zeynep Tozduman panleist olarak yer aldı. Elbis Gesaratsayan, Sırpuhi Düsop, Zabel Asadur, Zabel Yesayan, Hayganus Mark… 1800’lü yılların sonunda yaşamış Türkiye coğrafyasında doğup büyümüş olan kadınların bir kez daha anıldığı panelde,  Osmanlı’da kadın mücadelesinde ve yayın alanında önemli izler bırakmış kadın mücadelesi üzerine konuşmalar gerçekleşti.

Tarihe adını kazıyan kadınlar

Kadın hakları aktivistliği, kadın dergiciliği, edebiyat alanlarının yanı sıra  barış için mücadele eden kadınlar arasında Ermeni kadınların önemli bir yere sahip olduğunu söyleyen Zeynep Tozduman, " Elbis Gesaratsayan ilk Ermenice kadın dergisini yayına hazırlamış 'Gitar' isimli bir dergi çıkartmıştır. Zabel Yaseyan Ermeni edebiyatı tarihinde hakkında en çok yazılmış kadın yazar olmasına rağmen, onun barış yanlısı duruşu ve bu yöndeki çalışmaları gün yüzüne çıkardı. Osmanlı aydını olarak savaşa ve militarizme, sınıf ve toplumsal cinsiyet perspektifleriyle yaklaşan ve  döneminin çok ilerisinde tahlillerde bulunmuş olan Zabel, merkezi Fransa’da olan 'Eğitim Yoluyla Barış İçin Kadın Cemiyeti' üyesiymiş ve barış için mücadele eden önemli bir isimdir" dedi.

'Öteki olmaya kadın olmak yeterli'

Ermeni kadınların Türkiye’de barış mücadelesinde yazılmamış tarihin önemli aktivistlerinden olduğunu söyleyen  Zeynep , Ermeni Kadınların yaşadığı onca baskı ve zulme rağmen mücadeleyi elden bırakmadığını ve özellikle feminist mücadelede varlıklarının oldukça önemli olduğunu dile getirdi.  Zeynep, bunun yanı sıra  Ermeni kadınların mücadelesinin yok sayılmak istendiği, görmezden gelindiğine de vurgu yaparak bu topraklarda öteki olan, ötekileştirilen Ermeni, Rum, Süryani kadınlarının yanısıra Türk, Müslüman kadınların da ötekileştirildiğine dikkat çekti. Zeynep, "Kadın olmanın bu topraklarda ötekileştirilmek için var olan en büyük sebeptir" diye konuştu.

'Feminizm adalet feryadıdır'

Kadınlar için adil bir dünya tahayyülünde olan Hayganuş Mark'ın  Feminizmin  “adalet feryadı” olarak tanımlayan önemli bir edebiyatçı olduğunu dile getiren "Hayganuş, Hay Gin (Ermeni Kadını) adlı dergiyi yayın hayatına kazandıran mücadeleci bir kadın.  Hay Gin’de feminizm tarihi, kadın hareketinin amaçları ve yönü, Avrupa ve Amerika’daki kadın hareketiyle ilgili yazılar yayımlanırken dergi, kadınların her türlü sorununun dile getirildiği bir kürsüye döndü" ifadesinde bulundu.

Anadolu coğrafyasında yaşamını sürdüren Ermeni kadınların hakkında aktarımda bulunan Zeynep,“Bu güne değin Türkiye kadın hareketinde ve edebiyatında bilinmeyen ve bu ülkenin kadim halklarından olan Ermeni kadınlarının yaşadığı onca baskıya, zulme rağmen Osmanlı ve İttihatı Teraki sürecinde feminist harekete katkıları, ya görmemezlikten gelinmiş ya da yok sayılmıştır. Bir zamanlar Ermenilerin yaşadığı bu coğrafyada, bu beş Ermeni feminist kadın yazarları anarak onlara olan kadın dayanışması borcumuzu 100 yıl sonra yerine getirmenin mutluluğunu yaşıyorum”dedi.

(pi/zd/