Mizgin TABU-Derya CEYLAN/JINHA

AMED - Bölgenin kültürel zenginlikleri arasında yer alan tandır, son yıllara bölge halkının geçim kaynağı haline geldi. Bismil'de her üç evden birinde tandır yaparak geçimini sağlayan kadınlar aynı zamanda ev ekonomisine de katkıda bulunuyor. Tandır yaparak geçimini tek başına sağlayan Münevver Mavigöz ,"Eşim çalışmıyor çocuklarımda küçük olduğu için ben çalışıyorum. Tandırı hem yapıyor hem satıyorum, bu şekilde evimin geçimini sağlıyorum" dedi.

Bölgenin geçim kaynağı olarak bilinen tarım ve hayvancılığın son yıllarda giderek azalması nedeniyle ortaya çıkan ekonomik çöküşten dolayı, işsizlik oranında yaşanan artış yoksulluğu da beraberinde getirdi. İşsizliğin yanı sıra ekonomik açıdan gelir dağılımındaki eşitsizlik nedeniyle yoksullaşan bölge halkının çalışabileceği alanlar yetersiz kalırken, Diyarbakır'ın Bismil ilçesinde ev ekonomisine katkıda bulunmak için her üç evden birinde kadınlar tandır yaparak geçimini sağlıyor. 18 yıldır tandır yaparak 11 kişilik ailenin geçimini tek başına sağlayan Münevver Mavigöz, "Kürdistan'da işsizlik oranı giderek artıyor. Çocuklarıma bakmak zorundayım. Ben de bir kadın olarak elimden gelen annemden öğrendiğim tandır mesleğini sürdürerek ailemi geçindirmeye çalışıyorum" ifadesinde bulundu.  

'Tandır yapımında el becerisi olmalı'

Münevver, toprağı işlemenin kolay bir iş olmadığını dile getirerek, tandır yapımında el becerisinin önemli olduğunu söyledi. Bölge halkının kültürel yaşam şeklinden dolayı tandır yapımının kültür mirası olduğunun altını çizen Münevver, tandır yapımının ustalık gerektiğini ve kendisinin de yapım işini annesinden öğrendiğini ifade etti. Tandırın yapım aşamasından söz eden Münevver, "Toprağı öncelikle suladıktan sonra çamur haline getirinceye kadar su ile karıştırıyorum. Çamuru saatlerce yoğurduktan sonra saman, keçi kılı ve tuz ekleyip tekrar yoğuruyorum. Çamuru biraz beklettikten sona katmanlar haline getiriyorum" diyerek bir tandır yapımında dahi günlerce emek sarf etmek gerektiğini belirtti.

'Tandır ekmeği diğer ekmeklerden farklı'

Kürt kültüründe tandır ekmeğinin farklı bir anlam ifade ettiğini söyleyen Münevver, "Tandırın bizim kültüründe ayrı bir yeri var. Çok çocuklu aileler genelde tandır ekmeği yapar. Çünkü tandır ekmeği hem lezzetli hem de daha ekonomiktir. Tandır ekmeğinin tadının yanı sıra bereketli olduğuna da dikkat çeken Münevver, "Tandır ekmeği yapmadığım zaman 9 tane ekmek almak zorunda kalıyorum, ama tandır ekmeği yaptığımda ise dokuz ekmeğe vereceğim para ile mutfak ihtiyaçlarımı karşılayabilirim" sözlerine yer verdi.

'Tandır yaparak aileme bakıyorum'

Tandır yapımının zevkli olmasının yanı sıra yorucu bir iş olduğuna dikkat çeken Münevver, tandırın Kürt toplumunda önemli bir yere sahip olduğunu hatırlattı. Münevver,  tandırın son zamanlarda ekonomik geçim kaynağı olduğunu ifade ederek, "Kültürümüzün bir parçası olan tandır ocağını birçok kadın gibi bende evimi geçindirmek için yapıp satıyorum. Fakirlikten dolayı bu işi yapmak zorundayım. Tandırdan elde ettiğim para ile çocuklarıma, eşime, anneme ve babama bakıyorum" diye konuştu.

'Kadınlar her şeyi kendi çabasıyla yapıyor'

Münevver, yaptığı tandırların satımında da zorlandığını ifade ederek, "Her seferinde Diyarbakır'a giderek 600 TL'ye tandır yapımında kullanacağım toprağı alıyorum. Yaptığım tandırları da 120, 100 yada 90 TL'ye satıyorum. Kazandığım para ile evin ihtiyaçlarını gidermekte zorlanıyorum" dedi.  Kadınlar için yaşamın giderek zorlaştığını söyleyen Münevver, kadınların her şeyi kendi çabasıyla yaptığını dile getirdi. Sağlık sorunları olmasına rağmen çalışmaya devam ettiğini belirten Münevver, "Ailemde benden başka çalışan yok bana yardım eden de yok. Ben tek başıma yedi erkeğin kaldırmakta zorlandığı tandırı tek başıma kaldırmak zorunda kalıyorum" diye kaydetti.

(dc-mt/zd/mg)