JINHA

AMED – Diyarbakır kapılarını beşinci kez “Yazının Kadim Coğrafyasına Yolculuk” sloganıyla kitap fuarına açtı. Eli Emiri, Süleyman Nazif, Sezai Karakoç, Ziya Gökalp, Cahit Sıtkı Tarancı ve Ahmed Arif’in memleketi olan Diyarbakır’da açılan fuardaki konuşmalara Soma’daki facia ve Kürt dilinin gelişimi önündeki engellerin kaldırılması damga vurdu.

TÜYAP Tüm Fuarcılık Yapım AŞ ile Türkiye Yayıncılar Birliği'nin işbirliğiyle düzenlenen Diyarbakır 5. Kitap Fuarı’nın açılışı yapıldı. Bu yıl 150 yayınevi ve sivil toplum kuruluşunun katılımıyla düzenlenen fuarda geniş bir konu yelpazesi içinde konferans, panel, şiir dinletisi gibi 60 kültür etkinliğinde ve imza günlerinde 300 yazar okurları ile buluşacak. Fuarın açılışında konuşan TÜYAP Genel Müdürü İlhan Ersözlü, yılın ilk yarısında 6 fuar açtıklarını ve kalkınma, ticaret ve teşvik anlamında bu fuarların bölge için önem arz ettiğini söyledi. İlhan, yüzde 15 artış ve yüzde 20 büyümenin olduğu fuara 100 binin üzerinde katılımcı beklediklerinin altını çizdi.

‘Türkiye’de basın özgürlüğünün statüsü düşüyor’

TÜYAP Kültür Fuarları Koordinatörü Deniz Kavukçuoğlu, Soma'da ölenleri anarak başladığı konuşmasında "5 yıldır Diyarbakır'da içimizde umutlar filizlendiren barış sürecini izledik. Umudumuz büyük, dileriz bu süreç istenildiği gibi sonuçlanır. Ancak bu mutluluğumuzu hırpalayan felaketler yaşadık. Roboskî'de, Reyhanlı'da ve son olarak da Soma'da canlarımızı yitirdik. Dileriz bu felaketler bir daha tekrar etmez" dedi. Diyarbakır'da çok pozitif geri dönüşümler aldıklarını ifade eden Deniz, "Bölge halkının ilgisini gördükçe iyi ki kitap fuarını açmışız diyoruz. Çok dilli, çok kültürlü, çok etnisiteli, farklı inanç ve siyasi görüşlere sahip insanları buluşturan demokratik bir ortam. Türkiye'de eşi ve benzerine pek rastlanmıyor. Bu ülkede insan haklarına saygılı idareciler tarafından yönetilmeye ihtiyaç var" sözlerine yer verdi. Türkiye Yayıncılar Birliği İkinci Başkanı Fahri Aral da, Merkezi Washington'da bulunan sivil toplum kuruluşu Freedom House’un, "Dünyada Basın Özgürlüğü" raporunda Türkiye'yi 'kısmen özgür' statüsünden 'özgür değil' statüsüne düşürdüğünü ve raporda medya üzerindeki siyasi baskının arttığına vurgu yapıldığını anımsattı.

Nobel Peşew'e verilmeli

Kürt Yazarlar Birliği Başkanı Mehmet Yılmaz da Kürtçe yaptığı konuşmasında, yazarların kalemlerinden damlayan mürekkebin aydınlığın yakıtı olduğuna dikkat çekerek, "Dünyadaki her dil bir renk ve sestir. Ancak Kürt dilinin kandili yakıtsız bırakıldı. Kürt aydınları sürgün edildi, cezaevlerine konuldu" diye konuştu. Kürt dilinin kıyımı karşısında Avrupa'nın da çok masum olmadığını anımsatan Mehmet, bu yılki Nobel Edebiyat Ödülünü Kürt Edebiyatçı Abdulla Peşew'e verilmesini isteyerek, "Kürt dili çoktan böyle bir ödülü hak etmiştir. Biz ödül peşinde değiliz. Ancak böyle bir ödüllendirmeyi Avrupa'nın Kürt dili karşısındaki özrü olarak göreceğiz" dedi.

‘Toplumsal olaylarda sanatın etkisi büyük’

Ardından konuşan Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Gültan Kışanak, Soma’da iş cinayetinde yaşamını yitirenleri rahmetle anarak başladığı konuşmasında, "Bu, insanlık ve vicdan sorunudur. O nedenle ben toplumun vicdanı olan aydınların artık bu iş cinayetlerine el koyması gerektiğini düşünüyorum. Soma’da yaşanan trajedi, katliam sanata, edebiyata konu olursa kitaplar, şiirler, öyküler yazılır, sineması çekilirse, politik faaliyetlerden daha etkili sonuçlar doğuracağına inanıyorum" dedi. Demokratik, çoğulcu, özgürlükçü ve bütün farklılıkların kendisini ifade etmesine zemin sunan, Amed'de yeşeren fuar anlayışının diğer illerde de karşılık bulmasını arzu ettiklerini söyleyen Gültan, konukları Kürtçe olarak selamladı.

Kürt dilinin edebiyata ve sanata çok şey katabilecek, kadim ve köklü bir dil olduğunu ancak politik gerekçelerle, yasaklarla baş etmeyle kendisini bugünlere getirdiğini ifade eden Gültan, "Kürtçenin, anadilimizin bugüne kadar bütün baskın politikalara rağmen güçlenerek gelmesine katkı sunan herkese Ehmedê Xanê şahsında saygılarımı sunuyorum. Musa Anterlerin, Mehmed Uzunların ardılları her geçen gün, güçlü kalemler olarak geliyor. Bu sadece Kürt halkı için değil, bütün bir insanlık için umut kaynağıdır" diye konuştu.

‘Kadın edebiyatçılar desteklenmeli’

Fuar programındaki "Kadınlar neden yazmalı?" paneline vurgu yapan Gültan, kadın edebiyatçıların özel olarak desteklenmeye ihtiyaçları olduğunu ifade ederek, “Bu imkanı onlara sunarsak ben inanıyorum ki en güçlü eserleri kadınlar ortaya çıkaracak. Hayatın bütün yükünü kadınların sırtına yığdığımız için kadınlar bu duygu dünyalarını ifade etmeye yeterince sahip olamıyorlar. Tüm kadın yazarlarımıza ayrıca başarılar diliyorum" dedi.

Ayrıca fuarı ziyaret eden herkesin en az iki kitap almasını öneren Gültan, bu kitaplardan birinin mutlaka anadilde olmasını ve kadın yazarların kitaplarına ilgi gösterilmesini istedi.

Konuşmaların ardından fuarın açılış kurdelesini kesen katılımcılar stantları dolaştı. Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanları Gültan Kışanak ve Fırat Anlı stantları tek tek dolaşıp, kitapları inceleyerek, yayıncılara "Hoşgeldiniz" dedi.

(gk)