Derya CEYLAN - Zehra DOĞAN / JINHA

AMED - Bölgenin tarihi ve kültürel yapısını incelemek için Diyarbakır'a gelen Hollandalı antropolog kadınlar dilin ve kültürün toplumlar için önemli olduğunu vurguladı.  Amsterdam VU Üniversitesi Antropologlarından Dr.  Edien Bartels, "Farklılıkların olduğu bu bölgede insanlar arasındaki farklılıkların yaşatılması gerekiyor. Bu, insanlık açısından önemli bir sınavdır. Mezopotamya'da bunun pratik bir şekilde hayata geçtiğini görmek beni mutlu etti" dedi.

Bölgenin tarihi dokusunu ve kültürel yapısını daha yakından görebilmek için Hollanda'nın başkenti Amsterdam'da  Amsterdam VU Üniversitesi Antropoloji Kuzey Afrika Uzmanı DR. Edien Bartels ve Dr. Lenie Brouwer, Mezopotamya toplumlarını yakından görmek için bölgeyi ziyaret  etti. Farklı dil ve kültürlerin bir arada yaşadığı bölgenin daha fazla geliştirilmesi gerektiğini söyleyen Antropolog kadınlar, geçmişte birada olan farklı toplulukların günümüzde de yaşatılması gerektiğini belirttiler.

'Neolitik çağda insanlar üretici konumdaydı'

Edien, Neolitik çağdan bu yana dünya genelinde köklü değişimler yaşandığını söyleyerek, insanların tüketici yerine üretici konumda olduklarını söyledi. Edien, "Neolitik çağda erkekler avcılıkla uğraşırken, kadınlar bitkileri ve bitki köklerini toplayarak geçimlerini sağlıyordu. O dönemler, tarıma geçişle beraber insan hayatında köklü değişiklikler oldu. Tarım üretiminin gelişmesi ile birlikte insanlar, ihtiyacını kendi eliyle kendi yapıyor, onu üretiyor ve çoğaltmak için çalışıyordu. Neolitik çağda yapılan üretim toplumun yapısında da değişimlere neden oldu" diyerek, tarımın yaşamın şekillenişinde oynadığı role dikkat çekti.

'Neolitik çağda bir kadın devrimi yaşandı'

Neolitik çağda toplumların yapısındaki değişimleri anımsatan Edien, Avrupa'da bu durumu neolitik değişim olarak değerlendirdiklerini dile getirdi. 10 bin yıl önce yaşanmış olan neolitik çağı kadın devrimi olarak niteleyen Edien, "Neolitik çağda kadınların öncülüğünde birçok faydalı işler yapıldı. Neolitik çağda kadın toplayıcı, erkek ise avcı olarak eşit bir misyona sahipti. Fakat bu devrimden sonra ne yazık ki erkek üretimi ele geçirdiği için daha güçlü bir pozisyonda yer almaya başladı. Böylece kadınlar geri plana itilmeye ve baskı altına alınmaya başlandı" şeklinde konuştu.

'Mezopotamya'da yaşanan devrim çok anlamlı'

Neolitik çağda kadın öncülüğünde bir devrimin yaşandığını yineleyen Edien, bu devrimin sadece Mezopotamya'da gelişen bir devrim olduğuna işaret etti. Edien, "Mezopotamya'da yaşanan devrimi çok anlamlı buluyorum. Burada yaşananlara benzer şeylerin Çin'de de yaşandığını görebiliyoruz. Çin'de aynı döneme yakın insanlar toplayıcı ve avcı topluluklardan oluşuyordu. Sonrasında tarıma geçiş yaptılar. Öte yandan Latin Amerika'da da aynı dönemlerde tarıma geçiş yaşanmıştır" dedi.

'Bölgedeki medeniyetler ön plana çıkarılmalı'

Bölgenin eski medeniyetlere beşiklik ettiğini dile getiren Edien, bu medeniyetlerin ön plana çıkarılması gerektiğine işaret etti. Edien, bölgedeki medeniyetlerin bir zenginlik olduğunu söyleyerek, "Bölgedeki medeniyetler konusunda insanların birbirleri ile anlaşamaması çok üzücü bir durumdur. Fakat bu bölge insanlık için çok ciddî bir sınavdır. İnsanların birbirlerinin farklılıklarını görmesi, o farklılıkları kabul etmesi ve o farklılıklarla beraber yaşaması gerekiyor. Bu, insanlık açısından büyük ve önemli bir sınavdır" sözlerine yer verdi.

'Berber halkı Fas'ta var olma mücadelesi veriyor'

Doktor Lenie Brouwer, Fas'ta yaşayan gençlerin gelişmek için harcadıkları çabaya dikkat çekerek, Faslı gençlerin eğitime verdikleri öneme dikkat çekti. Lenie, Fas'ta yaşayan berberi halkına işaret ederek, Kürtlerin mücadelesine benzer bir mücadele sergilediklerini dile getirdi. Ienie, "Fas'taki berberler tıpkı Kürtler gibi ayrı bir grup olarak yaşıyorlar. Berberler, kendi dillerini, kültürlerini ve özgürlüklerini elde edebilmek için mücadele eden bir halktır" diyerek, Berber halkının verdiği var olma mücadelesine dikkat çekti.

'Kürt halkı da Berber halkı gibi bir arada iken heyecanlı'

Lenie, Berberlerin düzenlediği bazı etkinliklere katıldığını dile getirerek, Berberlerin bir arada iken yaşadıkları heyecana şahit olduğunu ifade etti. Lenie, " Kocaman salonlarda anne, nine, dede, yaşlı, çocuk, kısacası herkes büyük bir heyecanla eğleniyordu.  Fas'ta bazı devlet kuruluşlarına girdiğimde bir yandan Arapça yazılar, bir yandan da Berberce yazılar gördüm. Bu da beni müthiş derecede heyecanlandırdı" diyerek, Diyarbakır'da da aynı heyecanın yaşandığını ifade etti.

(dc /zd)