Seren SEZEN/JINHA

WAN- Van’da çilek yetiştiriciliği yapan BİKAD-KOOP bünyesinde çalışan kadınlar, bölge şartlarına uygun olan meyveleri yetiştirerek bölgede tarım çeşitliliğini arttırmayı amaçlıyor. Yaklaşık üç yıldır aktif olarak faaliyet gösteren kooperatifin yöneticisi Nuroj Varlı, kadınları üretime kazandırmayı amaçladıklarını ve kadın eliyle oluşacak tarım alanlarında daha verimli kazanım sağlanacağını dile getirdi. 

Van’ın Şabaniye Mahallesi’nde bulunan ve yaklaşık üç yıldır faaliyet yürüten Bostaniçi Kadın Destek Çevre ve Kültür Kooperatifi (BİKAD-KOOP), kadının emeği ve azminin birçok alanda imkansızlıklarla başa çıkılabileceğinin göstergesi durumunda. Van’da neredeyse üretimi hiç yapılmayan bir meyve olan çilek üretimine başlayan kadınlar, bölge şartlarının bu tür meyvelere uygun olduğunu ve bu konuda batı ile yarışılabileceğinin vurgusunu yaptı. Asıl olarak 2004 yılında Van’ın Bostaniçi Beldesi’nde kurulan ve 2011 Van depremi ile faaliyet gösteremez hale gelen BİKAD-KOOP depremden sonra Şabaniye Mahallesi’ne taşınarak, belediyenin de katkılarıyla burada yeniden faaliyet gösterir hale geldi. Şuan yönetimde bulunan 6 kadın ile çalışmalarına devam eden kooperatifin yöneticilerinden Nuroj Varlı, üretilen çileklerle kadınların ekonomik gelir elde ettiğini belirtti.

‘Burayı kendi imkanlarımızla ayakta tuttuk’

Kooperatifin tamamen kadın emeğiyle var olduğunu dile getiren Nuroj, kadının toprakla uğraşmasının ve toprakla bir bütün olmasının bu manzarayı doğurduğunu anlattı.  Depremin ardından devralınan kooperatifi aktif hale getirmek için belediyeden yardım aldıklarını ve birçok proje oluşturduklarını kaydeden Nuroj, “Belediye bize yeterli desteği sağladı ve biz birkaç kadın bir araya gelerek burayı yeniden toparladık. Sonradan kadınlarla dayanışma içerisinde olmamız gerektiğini düşündük ve benim kendi tasarladığım bir projeyle burada çilek yetiştirmeye başladık. Çilek Van’da bulunan bir meyve değil ve üretimi hiç yapılmıyor. Bu projeyi oluştururken tarımı nasıl çeşitlendirebiliriz diye düşündük buradan yola çıktık. Bu fikirden sonra proje araştırmalarına girdik çünkü bizim kooperatifin herhangi bir geliri yok, biz arkadaşlarımızla kendi imkan ve aidatlarımızla burayı ayakta tuttuk. Ben bir süre sonra Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı’na gittim ve bu projeyle başvurdum. Proje kabul edildi ve onlar bize destek sundular ve kimsenin umudu yokken biz bu çilek bahçesini var ettik” şeklinde konuştu.

“Bana hayalci dediler, aklıma koyduğumu yaptım”

Bu projeyi ilk dile getirdiğinde kendisine hayalci dendiğini belirten Nuroj, “Kafama koyduğumu yaptım ortaya çıkan sonuç çok güzel. Birçok kadın burada emeklerini ortaya koyuyor ve karşılığını alıyor” dedi. 7 kadınla birlikte çok fazla emek verdiklerini ifade eden Nuroj,  “Bu yıl daha iyi ürün alabilmek için geçen yıl çok fazla bakım uyguladık. Her şeyi organik kullandık, gübre veya katkı maddesi bulunduran bir şey kullanmadık, sadece toprak takviyesi yaptırdık. Toprakla o kadar bütünleştik ki, bu çok farklı bir duygu. Toprakla iç içe olmak huzur veriyor” ifadelerini kullandı.

‘Baklava üretimine geçip gelir sağladık’

Çilek üretiminden sonra burada bayram dönemi baklava yapmaya başladıklarını söyleyen Nuroj, “Ev baklavası siparişleri aldık. Çileklerden elde ettiğimiz gelirle buraya bir sanayi fırını aldık ve baklava üretimine başladık. Daha sonrada katmer yapmayı denedik ama burada pek bilinen birşey olmadığı için tutmadı diyebiliriz. Şimdi ise buradaki arkadaşlarla birlikte yine kendi üye aidatlarımızla birlikte dikiş nakış atölyeleri açıp burada eğitim vermeyi planlıyoruz” diye kaydetti.

‘Köylerde tarıma geri dönüş yapılmalı’

Kooperatifte yürütülen çalışmanın mahalle sakinleri tarafından çok güzel karşılandığını dile getiren Nuroj, bu olumlu tepkilerden sonra çevredeki kadınlara fide vererek onları da teşvik etmeye çalıştıklarını belirtti.  Kadınların üretime başlarlarsa gelir elde edebileceklerini söyleyen Nuroj, “Bu projeyi Van ve ilçelerine yaymak istiyoruz. Özellikle köylerde tarıma geri dönüş yapılması konusunda etkili olabileceğini düşünüyoruz. Bu bölgemiz için çok önemli bir durum” dedi.

‘Kadınlar her alanda üretime dahil olmalı’

Yapılan üretimlerin artması sonrasında belli meyvelerin yetiştirilmesi konusunda batı ile yarışılabileceğinin altını çizen Nuroj, “Sebze üretiminde batıyla yarışamayız çünkü bölgenin iklim şartları ortada ama meyve de batıyla yarışabileceğimizi düşünüyoruz. Bu konu üzerinde biraz araştırmada yaptık böylece kiraz bahçeleri kurulması gerektiğini gördük. Özellikle buradaki temiz havanın var olması birçok meyvenin yetiştirilebilmesini mümkün kılıyor.  Tüm bu projelerin hem boş olan toprakları değerlendirmek, hem de bunun kadın ayağını oluşturarak kadınları üretime dahil etmek açısından çok önemli olduğunu düşünüyorum” ifadelerine yer verdi. 

(ss/mg)