JINHA

SARAYBOSNA -  Avusturya-Macaristan prensinin vurulduğu yer olan Saraybosna’da 1. Dünya Savaşı’nın 100'ncü yılı nedeniyle düzenlenen Uluslararası Barış Etkinliği yürüyüşle başladı.

Saraybosna’da 6-9 Haziran tarihleri arasında düzenlenecek olan Uluslararası Barış Etkinliği kitlesel yürüyüşle başladı. İtalya, Fransa, Türkiye, Sırbistan, Hırvatistan, Avusturya gibi birçok ülkeden gelen barış aktivistleri ve Bosna-Hersekli yüzlerce yurttaşın katılım gösterdiği yürüyüş Saraybosna’nın tüm sokaklarında alkış ve ritimlerle desteklendi. Metalak Meydanı’ndan katedrale kadar süren yürüyüşte ritim grubu eşliğinde katılımcılar cami, sinegog ve kilise önünde beş dakikalık ara vererek burada barış mesajları yolladı. “Kadın olmak savaş zamanında yaşamaktır” yazılı dev pankartının taşındığı yürüyüşte ayrıca Demokratik Özgür Kadın Hareketi (DÖKH) ve femen sembollü dövizler taşındı. Kentin kilometrelerce yolunu yürüyen aktivistler katedral önünde yürüyüşlerini sonlandırdı.

Fotoğraflarla Saraybosna kuşatması

Yürüyüşün ardından katılımcılar, Saraybosnalı Fotoğraf sanatçısı ve dökümanter Kemal Hadzic’in “Sarajova” adlı sergisinin açılışına katıldı. Yoğun katılımın gösterdiği sergide konuşan Uluslararası Barış Aktivisti İbrahim Spahic, “Bosnalı sanatçı Kemal’in bu sergisi, 1990’lı yıllarda gerçekleşen savaşın tüm gerçekliğini bize anlatıyor. 5 Nisan 1992'de üniversite öğrencisi SuadaDilberovic'in barış mitinginde öldürülmesinden sonra başlayan Saraybosna Kuşatması 3,5 yıl sürdü, 10 binden fazla insan hayatını kaybetti” dedi.

Saraybosna’nın yaşadığı psikolojik ve fizyolojik tahribatının sanatçı Kemal’in fotoğraflarıyla bir nebze olsun gösterildiğini ifade eden İbrahim, kuşatma döneminde yaşanan hak ihllalerini şöyle sıraladı:

“ - 10 bin insan öldürüldü,

- 56 bin kişi yaralandı.

- Her gün ortalama 329 bomba şehri vurdu.

- Saraybosna’da 100 bin bina ve 500 bin insan savaştan zarar gördü.

- Binaların yüzde 23'ü ciddi hasar alırken, yüzde 64'ü hafif hasar gördü.

- Saraybosna'da bu dönemden hasarsız olarak kurtulan bina oranı sadece yüzde 13.

- Otoriteler tarafından savaş sebebiyle hayatını kaybeden sivil ve askerlerin (Boşnak, Hırvat, Sırp) sayısı tahmini olarak 150 bin ile 260 bin olarak belirlenmiştir.

- 22 Temmuz 1993 tarihinde sadece bir günde 3 bin 777 bomba patladı.

- Kaba hesapla 10 bin bina parçalandı.

- Bosna'da yaşayan (Boşnak, Sırp, Hırvat) çocuk nüfusunun yarısı (ortalama 700 bin) ölmüş, yaralanmış, evinden sürülmüş ya da başka sebeplerle direk savaştan etkilendi.

- Sadece Srebrenica'da 11 Temmuz 1995 tarihinde Sırplar tarafından yapılan kıyımda 8372 silahsız Boşnak erkeği katledilmiştir. 2000 yılına kadar toplu mezarlarından cesetlerin 4700'ü çıkartılmıştır.

- Savaşta hayatını kaybedenlerin genel ortalaması; yüzde 66 Boşnak, yüzde 25 Sırp ve yüzde 8 Hırvat olarak belirlenmiştir.

- Savaşta hayatını kaybeden sivillerin genel ortalaması ise; yüzde 83 Boşnak (Bunun yüzde 30'u çocuk ve kadın), yüzde 10 Sırp, yüzde 5 Hırvat olarak belirlenmiştir. Hemen hemen öldürülen sivillerin oranının tamamını Boşnakların oluşturduğu düşünülürse Boşnaklara uygulanan vahşetin büyüklüğünü anlamak kolaylaşacaktır.

- 28 bin Boşnak, 14 bin Sırp ve 6 bin Hırvat askeri savaşta hayatını kaybetmiştir. Hayatını kaybedenlerin geriye kalan kısmını siviller oluşturmaktadır.

- 17,689 kişinin kayıp olduğu bildirilmiş, sadece 999 tanesine ulaşılmıştır.

- Savaşta öldürülen çocuk (Boşnak, Sırp, Hırvat) sayısı 17 bin olarak kayıtlara geçerken, savaş boyunca yaralanan çocukların sayısı 35 bini bulmuş, bin 800 çocuk da ömür boyu sakat kalmıştır.

- 1991'den bu yana 4 milyon kişi mecburen yer değiştirmek zorunda kalmış, evini terk etmiştir.

- Sistematik olarak savaş boyunca 44 bin Boşnak kadınına Sırp güçleri tarafından tecavüz edilmiştir.

- Ülkenin savaştan gördüğü maddi zarar 29 milyar dolar.”

(ad-zd/mg)