Derya Ceylan / JINHA

AMED - Teknoloji ve fabrika ürünlerine yenik düşen el sanatları ürünlerine yönelik ilgi giderek azalıyor. Aldığı eğitimle gümüş ve altın işlemesinde az sayıda ustanın arasına giren Seniha Gözen, bir yandan mesleğine olan ilgisizlikten yakınırken diğer yandan onu yaşatmaya çalışıyor. Seniha, kadınlara çalışma yaşamında üretim kapılarının açılmasını ve daha fazla olanaklara sahip olması için fırsat verilmesini istiyor. 

Teknolojideki gelişmenin bir yandan hayatı kolaylaştırdığı söylenirken diğer yenden geleneksel sanatları, el sanatlarını yok ettiği göz ardı ediliyor. Ayakkabıcılık (köşkerlik), bakırcılık, sabunculuk, halı kilim dokumacılığı gibi el sanatları makineler aracılığıyla üretilmesinden dolayı bitme noktasına gelmiş durumda. Oysa el ürünlerinin daha kaliteli olduğunu söyleyen altın ve gümüş işlemecisi Seniha Gözen buna rağmen el sanatlarına ilginin azalmasından yakınıyor. Dört yıl önce Diyarbakır'ın Sur ilçesinde açılan "El Sanatları Kadın Projesi" kursunda gümüş ve altın işlemeciliği eğitimini alarak gümüş ve altın işlemeciliği konusunda az sayıda bulunan ustalar arasına girmeyi başaran Seniha, el sanatlarının yok olmaması için mücadele edilmesi gerektiğini söyledi.

'El sanatları eğitimi ile yaşamımda değişti'

Seniha, gümüş ve altın işlemeciliğinin el sanatları içerisinde önemli bir yeri olduğunu belirterek, gümüş ve altın işlemeciliğinin yaşamında değişimlere yol açtığını söyledi. Seniha, el sanatları üzerine aldığı eğitimin ardından çalışma yaşamına başladığını dile getirerek, "El sanatları Kadın Projesi kursuna katıldım ve el sanatları üzerine eğitim aldım. El sanatları içerisinde yer alan gümüş ve altın işlemeciliğine dair hiç bir bilgim olmamasına rağmen çok kısa sürede öğrendim. Eğitimim bittikten sonra atölye açacak durumda değildim. Bu yüzden öncelikle evime bir mermer masa aldım,  gümüş malzemeleri temin ettim. Kuyumcuları dolaşarak, sipariş aldım ve evde yapmaya başladım. Kısa sürede siparişlerim artınca atölye açmaya karar verdim. Böylece çalışma yaşamımda ikinci adımı atmış oldum" diye konuştu.  

'El sanatları işlemeciliği çeşitli aşamalardan geçiyor'

Gümüş ve altın işlemeciliğinin çeşitli aşamaları olduğunu ifade eden Seniha, "Altın ve gümüşün ham maddesini eritme ocağında eriterek, tel çekme makinesinde tel haline getiriyoruz.  Telleri bal mumundan geçirip 35 mikrona getiriyoruz. Sonrasında telleri sargılara sarıyoruz. Pul ve yıldızlara ise kalıplarda şekil veriyoruz.  Tel üzerinde taş yuvalarını dizip kaynak yapıyoruz. Topları da kaynak yaptıktan sonra katlıyoruz, tekrar kaynak yapıyoruz. Son olarak maskal makinesine atarak parlatıyoruz" diyerek nasıl çalıştıklarını anlattı.

'Gençler en çok hızmaya ilgi gösteriyor'

Gümüş ve altından bilezik, hızma, küpe ve halhal yaptıklarını söyleyen Seniha, yaptıkları işlemelere verdikleri emeğe rağmen elde edilen gelirin düşük olduğunu dile getirdi. Seniha, gençlerin en çok hızmaya olan ilgisine işaret ederek, "Hızma gençler arasında en fazla ilgi gören bir işlemedir. Halhal ise en çok yaz mevsiminde tercih ediliyor. Altın işlemeciliğine ise ekonomik açıdan rağbet yok" diye konuştu. 

'El emeğiyle yapılan pek çok işin yerini makineler aldı'

Günümüzde el sanatlarının yok olmakla karşı karşıya olduğuna işaret eden Seniha, teknolojinin ilerlemesiyle beraber el sanatlarına yönelik ilginin son yıllarda giderek azaldığına dikkat çekti. Seniha, makineler aracılığıyla üretilen takıların kalitesinin de düşük olduğunu vurgulayarak, "Bugün el emeğiyle yapılan pek çok işin yerini makineler aldı, fakat makinelerde üretilen ürünler kalitesi düşük ürünlerdir. Bunun nedeni ise metalin ham madde olarak kullanılmasıdır. Fakat bu ürünü alan müşteri metalden yapıldığının farkında değildir. Oysa el emeği ile yapılan işlemeler hem daha kaliteli, hem de daha güzeldir" dedi.

'Kadınlar üretim alanında yer almalı'

Kadınların çalışma yaşamında üretimin farklı bir anlamı ve yeri olduğunu belirten Seniha, kadınların el emeği ile yaptıkları üretimin yaşamın her alanında olması gerektiğini söyledi. Seniha, "Kadınlara çalışma yaşamında üretim kapılarının açılması ve daha fazla olanaklara sahip olması için fırsat yaratılmalıdır" çağrısı yaptı.

(dc/gc)