Gülşen Koçuk / JINHA

HABER MERKEZİ -  Dünya Barış Günü'ne Ortadoğu'da savaşın gölgesinde girikiyor. İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarıyla 1 Eylül'e yaklaşırken, IŞİD'in Şengal'de Êzidilere yönelik katliamları devam ediyor. Yüzlerce kadının hayatını kaybettiği, tecavüze uğradığı, çocukların aç susuz göç yollarına düştüğü, sürgün edildiği, Rojava'da saldırıların devam ettiği bu dönemde insanlar "Hangi barış" diye sorarak yine de barış umudunu kaybetmeden alanlara çıkmaya hazırlanıyor. Dünyada 30 yılı aşkın süredir kutlanan Dünya Barış Günü'nü kutlama hakkını Türkiye'de kazanmak ise hiç kolay olmadı.

Birleşmiş Milletler'in (BM) 1981 yılından itibaren her Eylül ayının üçüncü haftasını "Dünya Barış Günü" olarak kutlamasının ardından  2001 tarihinden itibaren ise 21 Eylül tarihi "Dünya Barış Günü" olarak çeşitli etkinliklerle kutlanmaya başladı. Her 21 Eylül'de, BM Merkezi'ndeki "Barış Çanı" çalınıyor. Savaşlardaki insani kıyımın anısına Japonya tarafından yaptırılan bu çan, dünyanın tüm kıtalarından çocukların bağışladıkları bozuk paralarla üretildi. Çanın üzerine, "Çok Yaşa Mutlak Barış" yazısı kazındı. Ardından ise Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ve Varşova Paktı, İkinci Dünya Savaşı'nın Hitler tarafından başlatıldığı 1 Eylül tarihini "Dünya Barış Günü" olarak kabul etti. Geçmişi çok eski bir tarihe dayanmayan "Dünya Barış Günü"nün Ortadoğu'da sahiplenilmesi ve halkların barış taleplerinin yükselişine vesile olması, bugünün her geçen yıl daha güçlü etkinlikler ve kazanımlarla geçmesini sağladı. Türkiye'de de 1986'da kutlanmaya başlanan Dünya Barış Günü etkinlikleri, halkların barış, özgürlük, eşitlik ve adalet taleplerini haykırdıkları alanlar haline geldi.

Türkiye ve Bölgede dünden bugüne barış talepleri

1 Eylül 1987

İnsan hakları savunucusu Didar Şensoy 1 Eylül 1987'de cezaevlerindeki koşulların düzeltilmesiyle ile ilgili meclise dilekçe vermek üzere üç otobüs dolusu tutuklu yakını mücadele arkadaşlarıyla beraber yola çıktı. "Çocuklarımı serbest bırakmadıkça buradan ölümü kaldırabilirsiniz" diye haykıran, polisin gruba şiddet kullanması sonucu fenalaşarak şeker komasına giren Didar, olay yerinde yaşamını yitirdi.

Didar'ın yaşamını yitirdiği bu tarih o güne kadar Türkiye'de Dünya Barış Günü etkinlikleri adına kitlesel etkinlikler gerçekleştirilmezken, Dünya Barış Günü etkinlikleri 2000'li yılların başından itibaren kitlesel şekilde halkın katılımıyla kutlandı. Ancak tüm kutlamalar polis müdahalesiyle karşılaşırken, bugüne kadar birçok ölüm de yaşandı.

1 Eylül 2000

HADEP İstanbul, Adana, Van, Mersin ve Diyarbakır il örgütleri ile ilçe binaları, 1 Eylül Dünya Barış Günü bildirisinden dolayı Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin talimatı doğrultusunda basıldı. Bazı HADEP'liler gözaltına alındı.

1 Eylül Dünya Barış Günü" nedeniyle Diyarbakır'da yapılan kitlesel basın açıklamasına yönelik polis müdahalesi sırasında yaralanan Medeni Kaya hastaneye yatırıldı.

1 Eylül 2001

İHD Diyarbakır Şubesi ve Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP) Diyarbakır İl Örgütü'nün 1 Eylül Dünya Barış Günü dolayısıyla bastıkları barış ile ilgili afişler Olağanüstü Hal Bölge Valiliği uyarısı üzerine Diyarbakır 2. Sulh Ceza Mahkemesi tarafından yasaklandı. ÖDP'nin bastırdığı "Ülkede, Bölgede ve Dünyada Barış" afişi hakkında Diyarbakır 2. Sulh Ceza Mahkemesi, "Halkı ırk ve bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa tahrik edici mahiyete olduğu, bölgede yaşayan terör olayını karşılıklı iki ulusun savaşıymış gibi gösterdiği" gerekçesiyle suç saydı.

700 kişi gözaltına alındı...

HADEP'in, Dünya Barış Günü nedeniyle Ankara'da gerçekleştirmek istediği mitinge valiliğin izin vermemesine rağmen, mitinge katılmak isteyen yaklaşık 700 kişi polis tarafından gözaltına alındı. Bu arada, Altındağ'da toplandığı bildirilen gruba çevik kuvvet polisi müdahale ederken, gruptan yaklaşık 50 kişi gözaltına alındı.

Diyarbakır: 28 gözaltı

'1 Eylül Dünya Barış Günü' nedeniyle Ankara'ya gitmek üzere dün toplanan HADEP'lilere, sloganlar atılması üzerine polisin müdahale ettiği ve olayların çıktığı Diyarbakır'da yoğun güvenlik önlemleri alındı. Konuya ilişkin Valilikten

"Kanunsuz eyleme karıştıkları, terör örgütü lehine slogan attıkları ve halkı yönlendirerek provoke ettikleri belirlenen 28 kişi gözaltına alındı. Olaylar sırasında 14'ü polis memuru olmak üzere toplam 25 kişi yaralandı.'' şeklinde açıklama yapıldı.

Batman: 20 yaralı

Batman'da basın açıklaması yapmak isteyen HADEP'lilerle polis arasında çatışma yaşandı, 20 kişi yaralandı.

1 Eylül 2004

Dünya Barış Günü Siirt Demokrasi Platformu'nun girişimiyle düzenlenen etkinliklerle kutlandı. Bir hafta sürecek etkinliklerinin ilki İnsan Hakları Derneği (İHD) önünde Başkan Vetha Aydın'ın okuduğu basın açıklamasıyla başladı. Daha sonra Atatürk Anıtının önünden İnönü Okulu'na kadar binlerce kadın ve erkek ile Barış Zinciri oluşturuldu.

1 Eylül 2008

Türkiye'nin pek çok yerinde 1 Eylül Dünya Barış Günü nedeniyle mitingler düzenlendi. Ortak slogan 'Kürt sorununa demokratik çözüm' oldu.

1 Eylül 2009

1 Eylül Dünya Barış Günü'nde yüz binler İstanbul, Diyarbakır, Samsun, Manisa, İzmir ve Mersin'deki mitinglerde alanları doldurdu. Türkiye'nin birçok yerinde Barış Günü kapsamında düzenlenen etkinliklere katılanlar barış mesajı verdi.

1 Eylül 2010

1 Eylül Dünya Barış Günü nedeniyle, Batman, Diyarbakır, İstanbul, Ankara, Adana, Mersin, Van, Kocaeli, Bursa ve İzmir'de yapılan miting, basın açıklamaları, yürüyüş ve çeşitli etkinliklerle, sorunların çözümü ve barış talepleri dile getirildi.

1 Eylül 2011

Kadıköy'de 1 Eylül Dünya Barış Günü nedeniyle BDP'nin öncülüğünde düzenlenen çok sayıda siyasi parti ve sivil toplum kuruluşunun katıldığı mitingde olaylar çıktı. Polisin şiddetli müdahalede bulunduğu çatışmalarda 6 polis yaralanırken, 63 kişi gözaltına alındı.

1 Eylül 2013

Dünya Barış Günü dolayısıyla BDP, ESP, EMEP, SDP, EHP, Halkevleri, Öğrenci Kolektifleri, DİSK ve KESK'in de katılımıyla Kadıköy'de miting düzenlendi. Burada konuşan BDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, "Türkiye'de insanlar savaş istemiyor. Sokakta AKP'liye, BDP'liye, CHP'liye kime sorarsanız sorun, savaş istemiyor. Ankara'daki bir grup elit siyasetçi dışında savaş çığırtkanlığı yapan yok" dedi.

Nazliye Sincar katledildi

DÖKH aktivisti ve BDP Küçükçekmece Kadın Meclisi üyesi Nazliye Sincar, İstanbul Kadıköy'de 1 Eylül Dünya Barış Günü nedeniyle yapılacak olan mitinge katılmak için yola çıktığı sırada eski eşi tarafından kurşunlandı. Nazliye, kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.

1 Eylül 2014 nasıl karşılanıyor

Dünya Barış Günü'ne Ortadoğu'da savaşın gölgesinde girikiyor. İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarıyla 1 Eylül'e yaklaşırken, IŞİD'in Şengal'de Êzidilere yönelik katliamları devam ediyor. Yüzlerce kadının hayatını kaybettiği, tecavüze uğradığı, çocukların aç susuz göç yollarına düştüğü, sürgün edildiği, Rojava'da saldırıların devam ettiği bu dönemde insanlar "Hangi barış" diye sorarak yine de barış umudunu kaybetmeden alanlara çıkmaya hazırlanıyor.

Bu yıl Dünya Barış Günü etkinliklerine, İHD ve DÖKH öncülüğünde, Türkiye'deki tüm kadın bileşenlerin katılacağı Şengal ve Rojava'ki taciz, tecavüz ve soykırıma "hayır" demek Silopi'de oluşturulacak "Kadın Zinciri" damgasını vuracak.

(gk/gc)